Vitrektomi nedir?

Vitreus, göz küresinin iç kısmını dolduran, jel kıvamında şeffaf bir dokudur. Göz hacminin yaklaşık üçte ikisini kaplar ve gözün anatomik şeklinin oluşmasına katkıda bulunur. Gözün özellikle arka segmentinin hastalıklarında vitrektomi ameliyatı, yani vitreus jelinin cerrahi yolla boşaltılması gerekebilmektedir. Vitrektomi sonrası vitreus jelinin yerini hümor aköz adı verilen göz içi salgısal sıvısı doldurur.

Vitrektomi veya diğer ismi ile Pars Plana Vitrektomi (PPV), 0.5 mm den daha ince çaplı kesici ve emici bir aletle gözün içerisine girilerek, gözün arka kısmında geniş alandaki boşluğu dolduran saydam jeli, yani vitreusu bulunduğu yerden ayırıp kısmi veya tamamen boşaltma işlemidir. Vitreusun boşaltılması, vitreoretinal cerraha retinaya ve patolojilere ulaşma imkanı verir.

Hangi durumlarda, kimlere vitrektomi uygulanır?

Vitrektomi ameliyatları ile tedavi gerektiren hastalıkların tedavi edilmemesi durumunda görmenin ve göz organının geri dönüşsüz bir şekilde kaybedilmesi durumu oluşabilir. Aşağıda sayılan durumlardan birine sahip bir hasta zamanla ışık hissi kaybı ve gözün sönmesi gibi sorunlar ile karşılaşabilir. Virektomide esas amaç bu gibi durumların önüne geçmek ve ilk operasyonda başarı sağlamaktır. Patolojinin büyüklük ve hassasiyetine göre operasyon tekrarlanabilir.

Vitrektomi ameliyatlarında operasyon sonrası görme oranının iyileşmesinin tahminini yapmak oldukça zordur. Şeker veya hipertansiyon gibi göz içi jel yapısı ve retina tabakasına doğrudan etki eden rahatsızlık ya da bir göz hastalığı olması durumunda medikal veya lazerli tedavi yöntemleri uygulanabilir. Fakat nihayetinde söz konusu hastalığın ilerlemesi durdurulamıyor ise olguya vitrektomi ile müdahale edilmektedir.

Vitrektomi operasyonu gerektiren başlıca durumlar:

 Diyabet hastalığına ya da diğer hastalıklar nedeniyle vitreus sıvısında ya da retina altında oluşan ve görmeyi azaltan kanamaların tedavisinde

 Retina yüzeyinde kırışıklığa neden olan ve görmeyi azaltan kalınlaşmış zar veya dokuların temizlenmesinde

 Makula deliğinin tedavisinde

 Retina dekolmanı yani retinanın yapışık olduğu tabakadan ayrılması durumunda

 Katarakt cerrahisine bağlı oluşabilen durumların, örneğin katarakt ameliyatı sırasında göz içine düşen lens parçalarının temizlenmesi ya da göz içine düşen suni göz içi lensinin çıkarılmasında

 Göz içine yayılmış görmeyi kalıcı şekilde tehdit eden göz içi iltihaplarının temizlenmesinde

 Göz içindeki yabancı cisimlerin çıkarılmasında uygulanır.

Vitrektomi çeşitleri var mıdır?

Vitrektomi ameliyatı temel olarak lensin arka bölümünde mevcut vitreus sıvısının uzaklaştırılması için uygulanır, ancak bu sıvı gözün ön kısmına geçerse ön vitrektomi şeklinde uygulanır. Vitrektomi ameliyatı Vitrektomi ameliyatı hastanın eşlik edebilen diğer sağlık sorunları, yaşı ve sağlık koşulları dikkate alınarak lokal veya genel anestezi altında yapılabilir. Vitrektomi ameliyatı 0,5 mm’den daha küçük kesilerden yapılır. Ameliyat mikroskopuna bağlanan özel bir mercek sistemi sayesinde vitreus ve retina görüntülenir. Vitreus sıvısı vitrektomi cihazına bağlı bir sistemle gözden uzaklaştırılır. Gözden uzaklaştırılan vitreus sıvısının olduğu boşluk özel bir sıvı, hava, gaz ya da silikon yağıyla doldurulur.

Son yıllarda gelişen yöntem ve ekipman sayesinde oluşturulan kesiler genellikle dikiş ihtiyacı kalmaksızın kendiliğinden kapanabilmekte, bu sayede ameliyat süresi kısalmakta, iyileşme süreci hızlanmaktadır. Eşlik eden katarakt mevcudiyetinde vitrektomi ameliyatı katarakt cerrahisi ile birlikte uygulanabilir. Diğer yandan vitrektomiden sonra katarakt gelişimi hızlanacağından katarakt başlangıcı olan hastalarda bu iki cerrahinin birlikte uygulanması tercih edilebilir.

Vitrektomi Ameliyatı

Sağlık teknolojisindeki yenilikler, özellikle de göz sağlığı uygulamalarında çağdaş ve çok daha konforlu teşhis ve tedavi süreçlerinin yaşanmasına kapı açmaktadır. Göz sağlığının korunmasında uygulanan en önemli cerrahi girişimlerden biri olan Vitrektomi; mikro cerrahi yöntemi ile uygulanmaktadır.

Bu yöntemde gözün arka kısmını görmeye olanak veren özel mercekler ve görüntüleme sistemleri de kullanılmaktadır. Ameliyat sırasında, daha önce lazer veya iğne yapılmış, çeşitli nedenlerle zarar görmüş veya travma oluşmuş retina tabakasındaki hasar düzeltilmeye çalışılır. Özetle vitrektomi ameliyatı ile yenilenme şansı olmayan dokuların tamiri yapılmaktadır. Son zamanlarda dikiş işlemi gerekmeksizin operasyonun tamamlanabildiği vitrektomi yöntemleri sayesinde en az yan etki ve daha kısa iyileşme süresi sunan dikişsiz cerrahi operasyonlar uygulanmaktadır.

Vitrektomi ameliyatı öncesi hazırlık süreci

Vitrektomi ameliyatından önce ayrıntılı göz muayenesi yapılır. Ameliyat öncesi hazırlık süreci diğer göz cerrahilerinden farklı değildir. Vitrektomi ameliyatı sonrası süreç Ameliyatın hangi nedenle yapıldığına ve şekline göre değişebilmekle birlikte;

 Genel olarak en sık karşılaşılan durum gözde batma hissidir. Bu durum ameliyattan sonraki ilk birkaç saat daha yoğun olarak hissedilebilir.

 Genellikle damla ve bazen de merhem şeklinde ilaçlar ilk birkaç gün daha yoğun olmak üzere azaltılarak tarif edildiği şekilde kullanılacaktır.

 Özellikle hava ya da gaz enjeksiyonu yapılan hastalarda ameliyattan sonra erken dönemde görme bulanıktır, takip eden gün/haftalarda hava/gaz kendiliğinden kayboldukça görme artışı sağlanacaktır. Silikon enjeksiyonu yapılması durumunda istisna bir durum olmadıkça 2- 3 ay sonra ikinci bir ameliyatla silikon alımı yapılacaktır.

 Retina dekolmanı ya da başka bir nedenle göz içine hava, gaz ya da silikon enjeksiyonu yapılan hastalarda belirli bir süreyle (ortalama 5-7 gün) hastanın yüz üstü yatması ve başını belirlenen bir pozisyonda tutması istenecektir.

 Göz içine gaz enjeksiyonu yapılan hastalarda göz içindeki gaz hacmi basınç nedeniyle değişiklik gösterebileceğinden ve ani görme kaybına neden olacağından belirli bir süre geçip gaz eksilmeden uçakla yolculuk seyahat yapmaları ya da yüksek rakımlı yerlere çıkmaları sakıncalıdır.

 Vitrektomi ameliyatı uygulanan hastalarda düzenli aralıklarla takip gereklidir. Bu kontrol muayenelerinde gerekirse ilave lazer ya da cerrahi müdahaleler yapılabilir.

Vitrektomi ameliyatı sonrası görme düzelir mi?

Göz doktorları tarafından, ameliyat sonrası görme tahmini yapmanın en zor olduğu ameliyat vitrektomi ameliyatıdır. Vitreus ve retinayı etkileyen sistemik (şeker ve hipertansiyon gibi) yada herhangi bir göz hastalığı varsa, ilaç veya lazer gibi çeşitli tedavi yapılır, ancak hastalık ilerlemesi durdurulamazsa hastalara vitrektomi ameliyatı uygulanmaktadır. Maalesef şu anki tıp biliminin ulaştığı teknoloji ile suni göz içi retina üretilmemiştir.

Sonuç olarak ameliyat sırasında hasarlı, daha önce lazer, iğneler yapılmış veya travma almış retina dokusu tamir edilmeye çalışılır. Yani anlaşılacağı üzere vitrektomi ameliyatı ile doku değişimi değil, doku tamiri yapılır. Ameliyatın anatomik başarısı, belirlenen bu hedeflere ulaşmaktır, fonksiyonel başarıya, yani sinir dokusu olan ve yenilenmeyen retinada (ağ tabaka) elde edilebilecek görme düzeyi ancak ameliyattan belli bir süre sonra belirlenebilir. Elbette bu sonuçlar görmeyi sağlayan hassas yapılarının operasyon öncesinde ne kadar etkilenmiş olduğu ile de ilgilidir. Daha önceki hasar az ise ameliyat sonrası görme artışı çok, etkilenme çok ise görme seviyesinde artış az olur.

Vitrektomi ameliyatı riskli midir?

Vitrektomi ameliyatı da diğer göz içi ve hatta göz dışı ameliyatlarda da olduğu gibi bazı riskler taşır, bunların başlıcaları;

 Göz içinde ve/veya retinada kanama

 Retina dekolmanı

 Özellikle retina dekolmanı hastalarında retina yüzeyinde zar gelişmesi, yeniden yırtık oluşması ve retina dekolmanının tekrarlaması

 Katarakt gelişimi ya da mevcut kataraktın ilerlemesi  Özellikle gaz ya da silikon enjeksiyonu yapılan hastalarda geçici ya da kalıcı şekilde göz içi basıncında yükselme

 Nadiren de olsa göz içinde yaygın iltihaplanma.

Retina yırtıklarında daima vitrektomi ameliyatı gerekir mi?

Retinada yırtık oluşumu genellikle retina dekolmanı yani retinanın altına sıvı girişi ve yapışık olduğu bir alt tabakadan ayrılmasıyla birlikte olur. Ancak retinada yırtığın erken tespit edilebildiği henüz retina dekolmanı gelişmemiş hastalarda, yırtık çevresine lazer uygulaması genellikle yeterli tedaviyi sağlamaktadır. Retina dekolmanının ilerlediği durumlarda ise lazer tedavisinin etkinliği yoktur ve vitrektomi ameliyatı gereklidir.

Düzenleme Tarihi: 13.06.2019