Bocavirüs (HBoV) Nedir? Bocavirüs Belirtileri Nelerdir?

Bocavirüs, özellikle çocukluk çağında görülen ve çoğunlukla solunum yollarını etkileyen viral enfeksiyon etkenlerinden biridir. Son yıllarda laboratuvar tanı yöntemlerinin gelişmesiyle birlikte daha sık tanımlanan bu virüs, üst solunum yolu enfeksiyonlarına benzer bulgularla seyredebilir. Çoğu vakada hafif ve kendiliğinden iyileşen bir tablo oluşturmasına rağmen, bazı çocuklarda daha yakından takip edilmesi gerekebilir.

Bocavirüs Nedir?

Bocavirus (HBoV), Parvoviridae ailesine ait viral bir virüstür. İlk kez 2005 yılında tanımlanan bu virüs, dünya genelinde çocuklarda görülen solunum yolu enfeksiyonlarının en yaygın nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. 

Bocavirüs, tek başına bir enfeksiyona neden olabileceği gibi, sıklıkla RSV (Respiratuar Sinsityal Virüs) veya İnfluenza gibi diğer virüslerle birlikte ko-enfeksiyon şeklinde de görülebilir. En sık 6 ay ile 3 yaş arası çocuklarda saptanmak ile birlikte, bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş bebeklerde daha belirgin seyredebilir. 

Bocavirüs Nasıl Bulaşır?

Bocavirüs, bulaşıcı bir yapıya sahiptir ve mevsim geçişlerinde, özellikle kış ve ilkbahar aylarında görülme sıklığı artabilir. Bulaşma yolları diğer viral solunum yolu hastalıklarıyla benzerlik gösterir:

• Damlacık Yolu: Hasta kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında havaya yayılan damlacıkların solunması en temel bulaşma yoludur.

• Yakın Temas: Enfekte kişilerle el sıkışmak, sarılmak veya öpmek virüsün geçişini kolaylaştırabilir.

• Ortak Kullanılan Eşyalar: Virüs, cansız yüzeylerde bir süre canlı kalabilir. Kreşlerdeki oyuncaklar, kapı kolları veya ortak havlular aracılığıyla bulaş gerçekleşebilir.

• Kirli Eller: Virüsün bulaştığı bir yüzeye dokunduktan sonra ellerin ağız, burun veya gözlere temas ettirilmesi enfeksiyona zemin hazırlayabilir.

Bocavirüs Belirtileri Nelerdir?

Bocavirüs enfeksiyonu, hafif bir soğuk algınlığı şeklinde başlar, ancak alt solunum yollarına indiğinde tablonun şiddeti değişebilir. Sık karşılaşılan bocavirüs belirtileri şunlardır:

• Yüksek veya Orta Dereceli Ateş: Vücudun virüsle savaştığının ilk işaretidir.

• Burun Akıntısı ve Tıkanıklık: Klasik üst solunum yolu enfeksiyonu bulgusudur.

• Öksürük: Başlangıçta kuru olan öksürük, ilerleyen günlerde balgamlı bir hal alabilir.

• Hırıltılı Solunum: Küçük çocuklarda bronşların etkilenmesiyle ıslık sesine benzer bir solunum duyulabilir.

• Boğaz Ağrısı ve Yutkunma Güçlüğü: Boğazdaki inflamasyon iştahsızlığa neden olabilir.

• Halsizlik ve Huzursuzluk: Çocuklarda uyku eğilimi ve vücutta bir kırgınlık gözlemlenebilir.

• Sindirim Sistemi Şikayetleri: Bazı vakalarda solunum bulgularına ishal, kusma ve karın ağrısı eşlik edebilir.

Bocavirüs Risk Grubunda Kimler Yer Alır?

Sağlıklı kişilerde bocavirüs genellikle kendi kendine sınırlanan bir hastalıktır. Ancak bazı gruplarda tablo daha ağır seyredebilir:

• Prematüre Bebekler: Akciğer gelişimi henüz tamamlanmamış olan bebekler.

• Kronik Akciğer Hastalığı Olanlar: Astım veya bronkopulmoner displazi gibi rahatsızlıkları bulunan çocuklar.

• Doğuştan Kalp Hastalıkları: Kalp ve dolaşım sistemi zayıf olan kişiler.

• Bağışıklık Sistemi Baskılanmış Kişiler: Kemoterapi alanlar veya bağışıklık yetmezliği olanlar.

• Kreş ve Okula Giden Küçük Çocuklar: Sürekli virüs yüküne maruz kaldıkları için hastalık daha dirençli seyredebilir.

Bocavirüs Testi Nasıl Yapılır?

Bocavirüsün diğer viral enfeksiyonlardan ayırt edilmesi klinik muayene ile zordur. Kesin tanı için laboratuvar testlerine ihtiyaç duyulabilir.

• PCR Testi: Bocavirüsün tanısında güvenilir bir yöntemdir. Burun ve boğazdan alınan bir sürüntü örneği üzerinden virüsün genetik materyali taranır.

• Solunum Paneli: Genişletilmiş Solunum Paneli testleri ile tek bir sürüntüden bocavirüs dahil 15-20 farklı virüs aynı anda taranabilmektedir.

Neden Her Vakada Test Yapılmaz? 

Genel durumu iyi olan ve evde bakılabilecek çocuklarda test yapılmasına gerek duyulmayabilir. Ancak ateşin düşmediği, solunum sıkıntısının başladığı veya altta yatan kronik hastalığı olan vakalarda ayırıcı tanı için test yapılması önemlidir.

Bocavirüs Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bocavirüs için geliştirilmiş spesifik bir antiviral ilaç bulunmamaktadır. Tedavinin ana hedefi, hastanın şikayetlerini azaltmak ve vücudun virüsü yenmesine destek olmaktır.

• Sıvı Desteği: Ateş ve solunum yoluyla kaybedilen sıvının yerine konması, balgamın yumuşaması için önemlidir. Bol su, anne sütü veya çorba tüketimi desteklenmelidir.

• Ateş Kontrolü: Hekim önerisiyle ateş düşürücüler kullanılabilir.

• Burun Hijyeni: Serum fizyolojik ile burun kanallarının açık tutulması, çocuğun daha rahat nefes almasını ve beslenmesini sağlayabilir.

• İstirahat: Vücudun enerjisini iyileşmeye harcaması için dinlenme şarttır.

Bocavirüse Hangi Bölüm Bakar?

Bocavirüs belirtileri gösteren çocuk ve yetişkinlerin başvurması gereken uzmanlık alanları farklılık gösterir. Doğru tanı ve zamanında müdahale için şu bölümlerden randevu alınmalıdır:

• Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (Pediatri): Bocavirüs en sık bebeklerde ve çocuklarda görüldüğü için ilk başvuru noktası çocuk doktorlarıdır. Uzman hekim, fiziksel muayene sonrası gerekli görürse solunum paneli testi isteyerek teşhisi netleştirir.

• Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları: Hastalık tekrarlarsa, çocuğun bağışıklık sistemiyle ilgili bir risk söz konusuysa veya tablo zatürre gibi ağır bir seyir izliyorsa bu alanda uzmanlaşmış hekimlere başvurulması önerilir.

• Kulak Burun Boğaz (KBB): Şiddetli boğaz ağrısı, orta kulak iltihabı şüphesi veya geniz eti problemleriyle birlikte seyreden vakalarda KBB uzmanı değerlendirmesi gerekebilir.

• Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji: Bocavirüs nadir de olsa yetişkinlerde ve yaşlılarda şiddetli seyredebilir. Bu durumda yetişkin hastalar için enfeksiyon hastalıkları uzmanına danışılabilir.

Bocavirüs Nasıl Geçer? 

Hastalığın seyri kişinin bağışıklık sistemine göre değişiklik gösterir. Genellikle belirtiler 7 ile 10 gün içerisinde azalmaya başlar. Ancak öksürük ve halsizlik gibi şikayetlerin tamamen geçmesi 2-3 haftayı bulabilir.

Evde bakım sürecinde:

• Odanın nem dengesi korunmalı.

• Sigara dumanından uzak durulmalı.

• Az az ve sık beslenme düzenine geçilmeli.

Bocavirüsten Korunma Yolları Nelerdir?

Bocavirüs için geliştirilmiş spesifik bir aşı henüz bulunmamaktadır. Bu nedenle, özellikle kış ve bahar aylarında virüsten korunmak için genel hijyen kurallarına ve bağışıklık sistemini destekleyici önlemlere odaklanmak gerekir. 

• El Hijyeni: Virüsten korunmanın en etkili yolu elleri sabun ve suyla en az 20 saniye boyunca yıkamaktır. Çocuklara yemekten önce, dışarıdan gelince ve tuvalet sonrası el yıkama alışkanlığı kazandırılmalıdır.

• Temastan Kaçınma: Hastalık belirtisi gösteren kişilerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Kalabalık ve kapalı ortamlarda geçirilen süre sınırlandırılmalıdır.

• Yüzey Dezenfeksiyonu: Kapı kolları, ışık düğmeleri ve özellikle çocukların ortak kullandığı oyuncaklar düzenli olarak dezenfekte edilmelidir. Virüs, sert yüzeylerde uzun süre canlı kalabilmektedir.

• Ellerin Yüzden Uzak Tutulması: Virüs; ağız, burun ve göz yoluyla vücuda girer. Çocuklara ellerini yüzlerine sürmemeleri konusunda eğitim verilmelidir.

• Havalandırma: Ev, sınıf ve kreş gibi ortamlar gün içinde sık sık havalandırılarak içerideki virüs yükü azaltılmalıdır.

• Sağlıklı Beslenme ve Uyku: Bağışıklık sistemi, virüsle mücadelede en büyük yardımcıdır. Mevsimine uygun sebze-meyve tüketimi ve düzenli uyku saati, çocukların direncini artırır.

• Eşya Paylaşımının Önlenmesi: Hastalık dönemlerinde bardak, havlu, çatal-kaşık ve yastık gibi kişisel eşyaların ortak kullanılmamasına özen gösterilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Bocavirüs kaç günde geçer?

Bocavirüs genellikle 5 ila 10 gün içerisinde belirtilerin hafiflemesiyle birlikte iyileşir. Ancak bazı çocuklarda öksürük ve burun akıntısı daha uzun sürebilir.

Bocavirüs testi nasıl yapılır?

Bocavirüs testi, gerekli görülen durumlarda PCR yöntemiyle yapılır. Test için burun ve boğazdan alınan sürüntü örneği laboratuvar ortamında incelenerek virüsün varlığı araştırılır.

Bocavirüs tekrarlar mı?

Bocavirüs enfeksiyonu sonrasında bağışıklık gelişebilir ancak çocuklar farklı viral enfeksiyonlar nedeniyle benzer belirtileri tekrar yaşayabilir. 

Bocavirüs akciğerlere iner mi?

Bazı vakalarda bocavirüs alt solunum yollarını etkileyebilir ve hırıltılı solunum gibi bulgulara neden olabilir. Bu durum özellikle küçük bebeklerde daha yakından takip edilmelidir.