Hepatit D virüsü (HDV), karaciğeri etkileyen ve yalnızca hepatit B virüsünün varlığında enfeksiyon oluşturabilen bir virüstür. Diğer viral hepatit türlerine göre daha nadir görülse de karaciğerde iltihaplanmaya neden olabilir ve bazı durumlarda uzun dönemli karaciğer hasarı ile ilişkilendirilebilir. Hepatit D belirtilerinin, bulaşma yollarının ve korunma yöntemlerinin bilinmesi hastalık hakkında farkındalık oluşturulmasına katkı sağlayabilir.
Hepatit D Virüsü Nedir?
Hepatit D virüsü (HDV), yalnızca hepatit B enfeksiyonu bulunan kişilerde enfeksiyon oluşturabilen bir virüstür. Delta virüsü olarak da bilinen bu enfeksiyon, karaciğerde iltihaplanmaya neden olabilir ve bazı durumlarda uzun dönemli karaciğer hasarı ile ilişkilendirilebilir.
Viral Hepatit Türleri Nelerdir?
Karaciğeri etkileyen ve viral hepatit olarak adlandırılan enfeksiyonlara neden olan başlıca virüsler hepatit A, hepatit B, hepatit C, hepatit D ve hepatit E virüsleridir. Bu virüslerin bulaşma yolları, hastalık seyri ve karaciğer üzerindeki etkileri birbirinden farklıdır. Hepatit D virüsü ise yalnızca hepatit B virüsünün varlığında enfeksiyon oluşturabilmesi nedeniyle diğer viral hepatit türlerinden ayrılmaktadır.
Hepatit A Virüsü (HAV)
Genellikle kontamine su ve gıdalar yoluyla bulaşan bir hepatit türüdür. Çoğu vakada kronik enfeksiyona neden olmayabilir.
Hepatit B Virüsü (HBV)
Kan ve vücut sıvılarıyla bulaşabilen hepatit B virüsü, akut veya kronik karaciğer enfeksiyonuna yol açabilir.
Hepatit C Virüsü (HCV)
Çoğunlukla enfekte kanla temas sonucu bulaşır. Uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir ve kronik karaciğer hastalığına neden olabilir.
Hepatit D Virüsü (HDV)
Hepatit D virüsü (HDV), Delta virüsü olarak da bilinen ve genetik materyali RNA'dan oluşan bir virüstür. Çoğalabilmek için hepatit B virüsünün yüzey antijenine ihtiyaç duyar. Bu nedenle yalnızca hepatit B enfeksiyonu bulunan kişilerde görülebilir.
Hepatit E Virüsü (HEV)
Genellikle hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelerde kirli su aracılığıyla bulaşır ve çoğu zaman akut enfeksiyon şeklinde seyreder.
Hepatit D ile Hepatit B Arasındaki Fark Nedir?
Hepatit B virüsü tek başına enfeksiyon oluşturabilir, hepatit D virüsü ise enfeksiyon oluşturabilmek için hepatit B virüsünü kullanır. Bu nedenle hepatit D yalnızca hepatit B enfeksiyonu bulunan kişilerde görülebilmektedir.
Hepatit D Nasıl Bulaşır?
Hepatit D virüsü; enfekte kan, vücut sıvıları ve steril olmayan tıbbi veya kozmetik uygulamalar yoluyla bulaşabilmektedir.
En yaygın hepatit d bulaşma yolları şu şekilde sıralanabilir:
-
Enfekte kan veya kan ürünlerinin transfüzyonu,
-
Sterilize edilmemiş enjektörlerin ortak kullanımı,
-
Dövme, piercing, akupunktur gibi işlemlerin hijyenik olmayan, sterilizasyonu yetersiz ortamlarda yapılması,
-
Tıraş bıçağı, tırnak makası, diş fırçası gibi kişisel bakım aletlerinin ortak kullanılması,
-
Enfekte vücut sıvılarıyla korunmasız temas kurulması,
-
Nadir de olsa enfekte anneden bebeğe doğum sırasında dikey geçiş.
Hepatit D virüsü yalnızca günlük sosyal temaslarla değil, daha çok enfekte kan ve belirli vücut sıvılarıyla temas sonucu bulaşmaktadır.
Hepatit D Belirtileri Nelerdir?
Hepatit D virüsü enfeksiyonu bazı kişilerde belirti vermeden seyredebilir. Hepatit D'nin en yaygın belirtileri halsizlik, yorgunluk, sarılık, karın ağrısı, iştahsızlık ve koyu renkli idrardır.
Yaygın görülen semptomlar şunlardır:
-
Aşırı halsizlik, kronik yorgunluk ve enerji kaybı,
-
Göz aklarında ve ciltte belirgin sararma,
-
İdrar renginde koyulaşma ve dışkı renginde açılma,
-
Sağ üst kadranda, karaciğer bölgesinde dolgunluk veya künt ağrı hissi,
-
Bulantı, kusma ve iştah kaybına bağlı gelişen kilo kayıpları,
-
Eklem ağrısı.
Kronik vakalarda hastalık uzun yıllar boyunca belirti göstermeden sessizce ilerleyebilir ve doğrudan ileri evre karaciğer sirozu belirtileri ile ortaya çıkabilir.
Hepatit D Hangi Hastalıklara Neden Olur?
Hepatit D virüsü, karaciğerde iltihaplanmaya neden olarak zamanla karaciğer dokusunda hasar oluşmasına yol açabilen bir enfeksiyondur. Özellikle hepatit B enfeksiyonu ile birlikte görüldüğünde hastalığın seyri daha ağır ilerleyebilir ve bazı karaciğer hastalıklarının gelişme riskini artırabilir.
Hepatit D enfeksiyonu ile ilişkili olabilecek sağlık sorunları şunlardır:
-
Akut ve Fulminan Hepatit: Ani gelişen karaciğer iltihaplanmasıdır. Hepatit D enfeksiyonu, bazı hastalarda daha ağır seyredebilir ve karaciğer yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlarla ilişkilendirilebilir.
-
Kronik Delta Hepatiti: Vücudunda halihazırda Hepatit B virüsü taşıyan kişilerin sonradan HDV ile enfekte olması durumunda hastalık kronikleşebilir.
-
Karaciğer Sirozu: HDV enfeksiyonu, karaciğer fibrozisinin ilerleme hızını artırabilen faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle kronik hastalar, normal Hepatit B hastalarına göre daha erken yaşlarda karaciğer sirozuna yakalanabilir.
-
Karaciğer Kanseri: Siroza gidişatın hızlanması ve hücresel düzeydeki kronik tahribat, karaciğer kanseri gelişme riskinde artışla ilişkilendirilebilir.
-
Portal Hipertansiyon ve Bağlı Komplikasyonlar: Siroza bağlı olarak karaciğer içi damar basıncının artması sonucunda; karında sıvı toplanması, yemek borusu kanamaları ve dalak büyümesi gibi sekonder klinik tablolar gelişebilir.
Hepatit D; akut hepatit, kronik hepatit, karaciğer fibrozisi, karaciğer sirozu, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri ile ilişkilendirilebilen bir enfeksiyondur. Hastalığın seyri kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
Hepatit D Kimlerde Daha Sık Görülür?
Hepatit D virüsü yalnızca hepatit B virüsünün varlığında enfeksiyon oluşturabildiği için, hepatit B enfeksiyonu bulunan kişiler başta olmak üzere bazı gruplarda daha sık görülebilmektedir.
Risk altında olabilecek kişiler şunlardır:
-
Kronik hepatit B hastaları
-
Hepatit B taşıyıcıları
-
Enfekte kanla temas riski bulunan kişiler
-
Ortak enjektör kullanan bireyler
-
Sağlık çalışanları
-
Korunmasız cinsel temas riski bulunan kişiler
-
Steril olmayan koşullarda dövme ve piercing yaptıranlar
Bu gruplarda hepatit D enfeksiyonu gelişme riski toplumun genel kesimine göre yüksek olabilmektedir. Bu nedenle hepatit B enfeksiyonu bulunan kişilerin, gerekli görülen durumlarda hepatit D açısından da değerlendirilmesi önerilebilmektedir.
Hepatit D Tanısı Nasıl Konur?
Hepatit D tanısı, kişinin tıbbi öyküsünün değerlendirilmesi, fizik muayene ve laboratuvar testlerinin birlikte incelenmesiyle konulmaktadır. Özellikle hepatit B enfeksiyonu bulunan kişilerde, hepatit D varlığını araştırmak amacıyla çeşitli kan testlerinden yararlanılabilir.
Tanıda kullanılabilecek yöntemler şunlardır:
-
Anti-HDV (hepatit D antikoru) testleri
-
HDV RNA testleri
-
Hepatit B ile ilişkili kan testleri
-
Karaciğer fonksiyon testleri
-
Gerekli durumlarda görüntüleme yöntemleri
-
Bazı hastalarda karaciğer biyopsisi
Bu testler sayesinde enfeksiyonun varlığı, virüsün aktivitesi ve karaciğer üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.
Hepatit D Tedavisi Nasıl Yapılır?
Hepatit D tedavisi; enfeksiyonun şiddetine, karaciğerin durumuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanabilir. Tedavide amaç, virüsün karaciğer üzerindeki etkilerini azaltmak ve hastalığın ilerlemesini kontrol altında tutmaktır.
Tedavi yaklaşımı bireysel olarak belirlenir. Tedavi sürecinde virüsün aktivitesi, eşlik eden hepatit B enfeksiyonunun durumu ve karaciğerin mevcut fonksiyonları dikkate alınır. Bazı hastalarda düzenli izlem yeterli görülürken, bazı durumlarda ise hekim tarafından uygun görülen tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Hepatit D'den Korunma Yolları Nelerdir?
Hepatit D virüsü yalnızca hepatit B virüsünün varlığında enfeksiyon oluşturabildiği için korunmada en önemli adımlardan biri hepatit B enfeksiyonunun önlenmesidir. Hepatit B aşısı, dolaylı olarak hepatit D enfeksiyonuna karşı da koruma sağlayabilmektedir.
Hepatit D enfeksiyonundan korunmada önerilen başlıca yöntemler şunlardır:
-
Hepatit B aşılaması: Hepatit B aşısı ile oluşturulan bağışıklık, hepatit D enfeksiyonuna karşı da dolaylı koruma sağlayabilir.
-
Kişisel eşyaların paylaşılmaması: Diş fırçası, tıraş bıçağı ve tırnak makası gibi aletlerin başkalarıyla ortak kullanımından kaçınılması bulaşma riskini azaltabilir.
-
Steril olmayan enjektörlerin kullanılmaması: Ortak enjektör kullanımından kaçınılması, kan yoluyla bulaş riskini önemli ölçüde düşürebilir.
-
Hijyenik dövme ve piercing uygulamaları: Dövme, piercing ve akupunktur gibi uygulamaların sterilizasyon standartlarına uygun ortamlarda yaptırılması önerilmektedir.
-
Hepatit B taşıyıcılarının düzenli takibi: Kronik hepatit B hastası yada taşıyıcısı olan kişilerin gerekli görülen durumlarda hepatit D açısından da değerlendirilmesi önerilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Hepatit D bulaşıcı mı?
Evet, hepatit D bulaşıcı bir enfeksiyondur. Ancak bulaş genellikle enfekte kan veya belirli vücut sıvılarıyla temas sonucunda gerçekleşir; günlük sosyal temaslarla bulaşmaz.
Hepatit B aşısı olan bir kişi Hepatit D kapar mı?
Hepatit B aşısı ile yeterli bağışıklık gelişen kişilerde hepatit D enfeksiyonu riski önemli ölçüde azalır. Çünkü hepatit D virüsü çoğalabilmek için hepatit B virüsüne ihtiyaç duymaktadır.
Hepatit D belirtileri hemen ortaya çıkar mı?
Hepatit D enfeksiyonu bazı kişilerde uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Belirtiler ortaya çıktığında ise halsizlik, iştahsızlık, bulantı, karın ağrısı ve sarılık gibi şikayetler görülebilir.
Hepatit D'den korunmak mümkün müdür?
Hepatit D virüsü, hepatit B virüsünün varlığında enfeksiyon oluşturabildiği için hepatit B'ye karşı uygulanan aşılama programları korunmada önemlidir. Ayrıca diş fırçası ve tıraş bıçağı gibi kişisel eşyaların ortak kullanılmaması ve dövme veya piercing gibi uygulamalarda sterilizasyon kurallarına dikkat edilmesi bulaşma riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.
