Jeuk is een reactie van de huid die door veel verschillende oorzaken kan optreden en hoeft niet alleen op dermatologische problemen te wijzen. Jeuk kan een symptoom zijn van vele ziekten, variërend van leveraandoeningen tot nierinsufficiëntie. Daarom is het belangrijk om jeuk, vooral als deze langer dan enkele dagen aanhoudt, niet te negeren en een dermatoloog te raadplegen.
Factoren die jeuk veroorzaken
Veelvoorkomende oorzaken van jeuk zijn:
• Droge huid,
• Voedselallergieën,
• Blootstelling aan warmte,
• Nierziekten,
• Leverziekten,
• Insecten- en muggenbeten,
• Psychiatrische aandoeningen,
• Eczeem,
• Diabetes,
• Schildklieraandoeningen,
• Kanker,
• AIDS,
• Bijwerkingen van bepaalde geneesmiddelen,
• Bepaalde infecties.
Hoe wordt jeuk behandeld?
De meest voorkomende oorzaak van jeuk is een droge huid. Om een droge huid te voorkomen is het erg belangrijk de huid regelmatig te hydrateren. Sommige dermatologische aandoeningen kunnen ook jeuk veroorzaken.
Schimmel (mycose)
Schimmelinfecties, een veelvoorkomende dermatologische aandoening, zijn besmettelijke infectieziekten. Zij veroorzaken infectie, roodheid, zwelling en jeuk van de huid. Bij de behandeling wordt een aanpak gevolgd die de schimmelgroei afremt. De duur van de behandeling kan variëren afhankelijk van de plaats en het type schimmel.
Schurft
Schurft is een besmettelijke aandoening die in een vroeg stadium, door de jeuk en huiduitslag die ze veroorzaakt, kan worden verward met een allergie of insectenbeten. Uw arts kan echter de door schurftmijt veroorzaakte symptomen onderscheiden, waardoor snel de juiste diagnose kan worden gesteld.
De jeuk bij schurft houdt meestal de hele dag aan, maar is kenmerkend heviger in de nacht. De meest toegepaste behandeling tegen schurft bestaat uit lotions en tabletten die zowel de schurftmijten doden als de symptomen van schurft verlichten. De behandeling zorgt ervoor dat u binnen korte tijd van de mijten afkomt, maar de door de mijten veroorzaakte allergische symptomen kunnen nog enige tijd aanhouden.
Psoriasis
Psoriasis is een levenslange aandoening waarbij de behandeling gericht is op het verlichten en onder controle houden van de symptomen. Ze uit zich in jeukende plaques op verschillende delen van het lichaam, putjes in de nagels en nagelverdikking.
Eczeem
Eczeem is een huidaandoening die zich uit in blaasjes en tekenen van een droge huid. Het is een chronische ziekte waarvan de behandeling is gericht op symptoomverlichting en -controle.
Urticaria
Urticaria, in de volksmond bekend als netelroos of galbulten, manifesteert zich als verheven, rode en jeukende plekken. Bij frequente recidieven kan worden gedacht aan de diagnose chronische urticaria. Bij de behandeling van urticaria worden, naast symptoomverlichtende medicijnen, soms ook antidepressiva toegepast.
Waterpokken
Waterpokken, die zich uiten in met vocht gevulde en jeukende blaasjes, worden vooral gezien bij kinderen in de prepuberteit. Krabben van de uitslag kan de weg vrijmaken voor bacteriële infecties. Bij de behandeling worden meestal jeukstillende en koortsverlagende middelen voorgeschreven.
Ontstekingsziekten van de huid
Huidontstekingen kunnen ontstaan door verschillende dermatologische ziekten zoals gordelroos (zona), folliculitis en impetigo. Eerst wordt de oorzaak van de infectie vastgesteld, waarna een behandelplan wordt opgesteld.
Waardoor ontstaat jeuk op het lichaam?
Jeuk op het lichaam is een klacht die het dagelijks leven vaak negatief beïnvloedt. Jeuk moet niet uitsluitend als een probleem van het huidoppervlak worden gezien; sommige systemische aandoeningen kunnen immers ook jeuk veroorzaken. Vooral bij langdurige en terugkerende jeuk is het belangrijk de onderliggende oorzaak te onderzoeken. Jeuk kan, naast dermatologische aandoeningen zoals eczeem, psoriasis en schimmelinfecties, ook een symptoom zijn van inwendige ziekten zoals lever-, nier- en schildklieraandoeningen.
Een droge huid is een van de meest voorkomende oorzaken van jeuk. Tijdens seizoenswisselingen of bij droge weersomstandigheden kan vochtverlies van de huid, vooral aan de benen, jeuk veroorzaken. Jeuk die ontstaat door verzwakking van de natuurlijke huidbarrière kan worden verlicht met hydraterende verzorgingsproducten, maar kan chronisch worden als de onderliggende ziekte niet wordt behandeld.
Waarom verergert jeuk ’s nachts?
De meest voorkomende oorzaak van nachtelijke jeuk is een stijging van de lichaamstemperatuur. De verhoogde gevoeligheid van de huid tijdens de slaap maakt het jeukgevoel intenser. Parasitaire aandoeningen zoals schurft vallen vooral op door toegenomen jeuk in de nacht. Daarnaast kunnen bij mensen met eczeem of psoriasis nachtelijk zweten en wrijving van de huid tijdens het slapen ertoe leiden dat de jeuk heviger wordt. Deze situatie, die de slaapkwaliteit aantast, kan ook de levenskwaliteit negatief beïnvloeden.
Jeuk aan de benen: alleen een droge huid?
Jeuk aan de benen is een veelvoorkomende klacht in het dagelijks leven, maar de oorzaken worden vaak genegeerd. Veel mensen wijten dit alleen aan een droge huid, terwijl de onderliggende oorzaken veel complexer kunnen zijn. Vooral jeuk die lang aanhoudt, ’s nachts toeneemt of gepaard gaat met zichtbare veranderingen aan de huid, kan een voorbode zijn van bepaalde gezondheidsproblemen.
Een droge huid is een van de meest voorkomende oorzaken van jeuk aan de benen. Vooral koud weer, een lage luchtvochtigheid, agressieve zepen, vaak douchen met heet water en onvoldoende vochtinname verzwakken de beschermende huidbarrière en leiden tot vochtverlies. Dit kan een gevoel van spanning, schilfering en jeuk aan de benen veroorzaken. Naarmate de leeftijd vordert, wordt de huid droger en nemen jeukklachten verder toe.
Huidziekten zoals eczeem (atopische dermatitis), psoriasis en contactdermatitis behoren ook tot de belangrijke oorzaken van jeuk aan de benen. Deze aandoeningen blijven meestal niet beperkt tot alleen jeuk; vaak zijn er ook roodheid, schilfering, uitslag of acne-achtige laesies zichtbaar. Aandoeningen zoals eczeem kunnen verergeren door stress, zepen, wasmiddelen of contact met bepaalde textielsoorten.
Een veelvoorkomende, maar niet rechtstreeks met de huid samenhangende oorzaak van jeuk aan de benen, is een circulatiestoornis. Vooral bij mensen met spataders kan veneuze insufficiëntie ontstaan. In dat geval wordt het bloed niet efficiënt genoeg vanuit de benen naar het hart teruggepompt, wat roodheid, blauwverkleuring en jeuk van de huid kan veroorzaken. Na verloop van tijd kunnen ook bruine verkleuringen en verdikking van de huid optreden.
Bij sommige mensen kunnen gebruikte cosmetische producten, aftershaves, wasmiddelen of chemicaliën in kleding allergische reacties veroorzaken. Dit kan huidirritatie en jeuk tot gevolg hebben. Allergiegerelateerde jeuk begint meestal plotseling en kan zich snel verspreiden. In dat geval is het belangrijk om de allergeenbron vast te stellen en te vermijden.
Hoewel het zelden voorkomt, kunnen jeukklachten aan de benen ook een symptoom zijn van bepaalde systemische aandoeningen. Lever-, nier- en schildklierziekten of bijvoorbeeld ijzertekort kunnen gegeneraliseerde of plaatselijke jeuk veroorzaken. Bij mensen met diabetes kan jeuk aan de benen optreden door een droge huid en aantasting van de zenuwuiteinden.
Psychische factoren zoals stress, angststoornissen en depressie kunnen het jeukgevoel op de huid eveneens versterken. Er kan een jeukgevoel ontstaan zonder aanwijsbare lichamelijke oorzaak, en dit kan verergeren naarmate er meer wordt gekrabd. Psychogeen veroorzaakte jeuk is vaak niet tot één gebied beperkt, maar wordt meer gegeneraliseerd ervaren.
Wanneer moet u een arts raadplegen?
Als jeuk aan de benen al lange tijd aanhoudt en gepaard gaat met wondjes, verkleuringen, schilfering of huiduitslag, moet beslist een dermatoloog worden geraadpleegd. Wanneer de jeuk zich uitbreidt naar andere delen van het lichaam of het dagelijks leven ernstig beïnvloedt, kan het nodig zijn om te onderzoeken of er een onderliggende systemische aandoening is.
Jeuk aan de benen kan een eenvoudig probleem zoals een droge huid zijn, maar kan ook een symptoom zijn van ernstiger gezondheidsproblemen. Daarom moeten de duur en de ernst van de klachten, evenals bijkomende symptomen, nauwlettend worden gevolgd en zo nodig moet medische hulp worden ingeroepen. Vroege diagnose en passende behandeling verhogen de levenskwaliteit en helpen mogelijke complicaties te voorkomen.
Jeuk aan de benen wordt vaak in verband gebracht met een droge huid. Soms kan dit echter een voorbode zijn van een ernstiger gezondheidsprobleem. Stoornissen in de bloedcirculatie, veneuze insufficiëntie, eczeem of chronische huidaandoeningen zoals psoriasis kunnen jeuk aan de benen veroorzaken. Vooral de gewoonte om met heet water te douchen kan de vochtbalans van de huid verstoren en deze toestand verder uitlokken.
Wat kunt u doen tegen jeuk?
Wat helpt tegen jeuk op het lichaam, hangt af van de oorzaak van de jeuk. Het belangrijkste advies is de huid vochtig te houden en irriterende producten te vermijden. Daarnaast geldt:
- Kort en met lauwwarm water douchen,
- Geurende zepen en wasmiddelen vermijden,
- Luchtige kleding van katoen dragen,
- Allergenen vermijden,
- Indien nodig de door de dermatoloog voorgeschreven medicinale producten gebruiken.
Als de jeuk langer dan enkele dagen aanhoudt en de levenskwaliteit aantast, moet zeker een specialist worden geraadpleegd. Naast dermatologische aandoeningen kan het nodig zijn om ook te zoeken naar systemische ziekten.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen eczeem en psoriasis?
Eczeem is een chronische huidaandoening die zich meestal uit in een droge huid, roodheid en jeuk. Het wordt vaak uitgelokt door allergische reacties of omgevingsfactoren. Psoriasis daarentegen is een auto-immuunziekte die ontstaat door overactiviteit van het afweersysteem en leidt tot de vorming van verdikte plaques op de huid, bedekt met witte schilfers. Bij eczeem is de huid gevoeliger en droger, terwijl bij psoriasis meer verdikte, schilferige laesies worden gezien.
Wat helpt tegen jeuk op het lichaam?
Om het jeukgevoel op het lichaam te verlichten, moet eerst de factor die de jeuk veroorzaakt worden vastgesteld. Als er sprake is van een droge huid, kunnen hydraterende crèmes en lotions zeer effectief zijn. Het gebruik van een hydraterend product na het douchen helpt de jeuk te verminderen. Bij huidaandoeningen zoals eczeem of psoriasis kunnen, op advies van de arts, crèmes met corticosteroïden of middelen die het afweersysteem onderdrukken nodig zijn. Koude kompressen aanbrengen en irriterende kleding vermijden verlichten de symptomen eveneens.
Waardoor ontstaat jeuk op het lichaam?
Jeuk op het lichaam kan zich ontwikkelen om vele verschillende redenen. Naast dermatologische aandoeningen zoals eczeem, psoriasis en schimmelinfecties kunnen ook systemische aandoeningen zoals lever- en nierziekten en schildklierstoornissen jeuk veroorzaken. Bijwerkingen van sommige geneesmiddelen, voedselallergieën, psychische stress en seizoenswisselingen behoren eveneens tot de oorzaken van jeuk. Bij langdurige, aanhoudende jeuk moet zeker een dermatoloog worden geraadpleegd.
Wat zijn de oorzaken van nachtelijke jeuk en waardoor ontstaat jeuk aan de benen?
Nachtelijke jeuk kan heviger worden door een stijging van de huidtemperatuur, zweten, hormonale veranderingen en bepaalde dermatologische aandoeningen. Vooral parasitaire infecties zoals schurft versterken de jeuk in de nacht. Jeuk aan de benen wordt meestal veroorzaakt door een droge huid, circulatieproblemen of irritatie na het scheren. Chronische huidaandoeningen zoals psoriasis kunnen in de beenregio ook jeuk en plaques veroorzaken. De oorzaak van dergelijke klachten moet door een specialist worden beoordeeld, waarna een passend behandelplan kan worden opgesteld.
