Terugkerende vaginale infecties

Het is een veelvoorkomende situatie dat vaginale afscheiding, jeuk, branderigheid of geurklachten verdwijnen en korte tijd later opnieuw beginnen. Het belangrijkste gegeven hierbij is het volgende: een vaginale infectie is geen één enkele aandoening. Onder de verzamelnaam vaginitis en vulvovaginitis vallen verschillende oorzaken; soms is er sprake van een vaginale schimmelinfectie (vulvovaginale candidiasis), soms van bacteriële vaginose, en soms kunnen ook aandoeningen als cervicitis of trichomoniasis tot soortgelijke klachten leiden. Daarom is het niet juist om elke herhaling als hetzelfde probleem te beoordelen.

Bij terugkerende klachten is het eigenlijke doel niet alleen de klachten te onderdrukken, maar te begrijpen welke aandoening daadwerkelijk terugkeert. Bij symptomen als vaginale afscheiding, jeuk, branderigheid en geur is het meestal niet voldoende om alleen op de anamnese (het verhaal) af te gaan. Vooral bij vaak terugkerende episoden kunnen gissingen zonder een juiste diagnose ertoe leiden dat het probleem blijft bestaan of dat een andere aandoening over het hoofd wordt gezien.

Waardoor Ontstaan Terugkerende Vaginale Infecties?

Bij iemand die in een bepaalde periode een schimmelinfectie heeft gehad, kan de volgende episode een bacteriële vaginose zijn. Soms is de bron van de klachten, die voor een infectie worden aangezien, niet de vagina zelf, maar irritatie in de uitwendige genitale regio, allergisch contact, huidgevoeligheid of cervicitis, een aandoening van de baarmoederhals. Dat de symptomen terugkeren, betekent niet dat steeds dezelfde ziekte terugkomt.

Dat soortgelijke klachten eerder zijn opgetreden, bewijst ook niet dat de nieuwe klachten door dezelfde oorzaak zijn ontstaan. Het op eigen initiatief gebruiken van willekeurige producten of vrij verkrijgbare middelen kan weliswaar tijdelijke verlichting geven, maar de werkelijke oorzaak maskeren. Dit bemoeilijkt vooral de beoordeling bij vaak terugkerende vulvovaginitisbeelden.

Schimmel, Bacteriële Vaginose of Iets Anders?

Verschillende Mogelijke Oorzaken van de Symptomen

Eén van de belangrijkste redenen voor het gevoel van terugkerende klachten is dat het eigenlijke probleem in het begin niet juist is geclassificeerd. Jeuk en irritatie vallen vaker op bij een vaginale schimmelinfectie, terwijl een onaangename geur en afscheiding meer op de voorgrond kunnen staan bij bacteriële vaginose. Trichomoniasis is een aparte, seksueel overdraagbare infectie. Ook cervicitis kan deze beelden nabootsen met afscheiding, branderigheid of ongemak tijdens de geslachtsgemeenschap. Dat vergelijkbare symptomen verschillende oorzaken kunnen hebben, maakt lichamelijk onderzoek bij terugkerende klachten belangrijk.

Verstoring van het Evenwicht in de Vaginale Flora

In het antwoord op de vraag waarom bacteriële vaginose terugkeert, staat vaak de balans van de vaginale flora (microbiota) centraal. Wanneer de natuurlijke microbiologische samenstelling van de vagina om uiteenlopende redenen verstoord raakt, kan de beschermende balans verzwakken. Vaginale douches, het gebruik van geparfumeerde of irriterende producten, de streek vaak en agressief reinigen of toepassen van irriterende handelingen kunnen dit evenwicht beïnvloeden. Bacteriële vaginose wordt niet uitsluitend verklaard door het binnendringen van een micro-organisme van buitenaf; ook veranderingen in de vaginale microbiële balans spelen in dit proces een rol.

Bevorderende Gezondheidstoestanden

Hormonale veranderingen, zwangerschap, problemen die de bloedsuikerspiegel verstoren, aandoeningen die het immuunsysteem beïnvloeden en bepaalde behandelingen kunnen de vaginale omgeving veranderen en zo episoden in de hand werken. Deze onderwerpen moeten niet worden opgevat alsof ze bij de patiënt zeker aanwezig zijn, maar als mogelijkheden die tijdens het onderzoek beoordeeld dienen te worden. Bestaande behandelingen mogen niet worden gewijzigd zonder advies van een arts.

Behandeling Niet Afmaken of Onregelmatig Toepassen

Het onregelmatig toepassen of niet afmaken van de voorgeschreven behandeling kan er in sommige gevallen toe leiden dat de klachten blijven bestaan of opnieuw optreden. In dat geval kan iemand denken dat er een nieuwe infectie is ontstaan, terwijl het eerdere beeld soms nog niet volledig is hersteld. Bij vaak terugkerende klachten wordt dit onderscheid gemaakt op basis van lichamelijk onderzoek.

Seksueel Overdraagbare Infecties

Niet elke vaginale infectie wordt seksueel overgedragen. Vulvovaginale candidiasis wordt over het algemeen niet beschouwd als een seksueel overdraagbare infectie. Trichomoniasis daarentegen is een seksueel overdraagbare infectie. Sommige oorzaken van cervicitis kunnen ook in verband staan met seksueel contact.

Welke Symptomen Maken het Verschil bij Terugkerende Vaginale Infecties?

Bij een vaginale schimmelinfectie kunnen hevige jeuk, irritatie, roodheid en branderigheid meer op de voorgrond staan. Bij bacteriële vaginose kunnen vooral geur en afscheiding opvallend zijn. Bij trichomoniasis kunnen afscheiding, branderigheid en irritatie voorkomen; vanwege de besmettelijkheid wordt deze aandoening echter afzonderlijk beoordeeld. Een ontsteking van de baarmoederhals (cervicitis) kan zich soms uiten met contactbloedingen na seksuele gemeenschap, een gevoel van bekkenongemak of ongewone afscheiding.

Toch is het niet betrouwbaar om uitsluitend op basis van de kleur, geur of hoeveelheid van de afscheiding een definitief onderscheid te maken. Dezelfde persoon kan in verschillende perioden verschillende ziektebeelden doormaken. Daarom moet bij vaak terugkerende of niet overgaande symptomen de vraag of het om een schimmelinfectie of om bacteriële vaginose gaat, worden verduidelijkt met lichamelijk onderzoek en zo nodig aanvullend onderzoek van afgenomen monsters.

Wat te Doen als Vaginale Infecties Blijven Terugkomen?

De eerste stap is niet te proberen elke nieuwe klacht te verklaren met een eerdere diagnose. Bij vaak terugkerende klachten van vaginale afscheiding, jeuk, branderigheid of geur is het verstandig een gynaecoloog (arts voor vrouwenziekten en verloskunde) te raadplegen. Tijdens het onderzoek kan worden nagegaan wanneer de symptomen zijn begonnen, wat hun relatie met de menstruatiecyclus is, of ze toenemen na seksueel contact, welke reinigingsproducten worden gebruikt, of er sprake is van een zwangerschap en wat de kenmerken van eerdere episoden waren.

Indien nodig kunnen een beoordeling van de vaginale pH, onderzoek van afgenomen monsters of andere testen worden aangevraagd. Men moet weten dat niet bij elke patiënt dezelfde onderzoeken worden verricht en dat de onderzoeken worden gekozen op basis van de bevindingen bij het lichamelijk onderzoek. Het doel van de beoordeling is te bepalen met welke van de verschillende aandoeningen, zoals vaginitis, vulvovaginitis, cervicitis of een seksueel overdraagbare infectie, de symptomen verband kunnen houden.

Wat is Belangrijk in het Dagelijks Leven om de Kans op Herhaling te Verminderen?

Eenvoudige verzorgingsgewoonten die de natuurlijke structuur van de genitale regio behouden, zijn belangrijk. Het vermijden van vaginale douches, geparfumeerde zepen en geparfumeerde producten, en irriterende toepassingen, evenals het niet langdurig dragen van vochtige of bezwete kleding, behoren tot de algemene aanbevelingen voor genitale verzorging.

Het bezwete kledingstuk zo snel mogelijk vervangen en gewoonten die de streek irriteren verminderen, zijn eveneens ondersteunende stappen.

Als klachten telkens terugkeren na bepaalde producten, na geslachtsgemeenschap of in specifieke perioden, moeten deze details tijdens het consult worden vermeld. Zelfs als de klachten volledig verdwijnen maar in korte tijd weer terugkomen, moet de situatie niet alleen als een nieuwe episode worden gezien, maar ook worden beoordeeld met de gedachte dat de onderliggende oorzaak mogelijk nog niet is opgelost.

Is de Aandoening Besmettelijk? Welke Specialist Moet Worden Geconsulteerd?

Niet alle terugkerende vaginale infecties zijn besmettelijk. Bacteriële vaginose wordt niet geclassificeerd als een seksueel overdraagbare infectie; bepaalde factoren die met seksuele activiteit samenhangen kunnen echter een rol spelen bij de ontwikkeling. Ook een vaginale schimmelinfectie wordt over het algemeen niet rechtstreeks als een seksueel overdraagbare infectie beschouwd. Trichomoniasis daarentegen is een seksueel overdraagbare infectie.

Als de afscheiding gepaard gaat met pijn in de onderbuik, bloedverlies na geslachtsgemeenschap, nieuw ontstane klachten tijdens de zwangerschap, een duidelijke onaangename geur, toegenomen branderigheid of een algemene achteruitgang van de conditie, mag de beoordeling niet worden uitgesteld. Deze bevindingen maken niet altijd deel uit van een eenvoudig vaginitisbeeld en kunnen nader onderzoek naar een andere aandoening noodzakelijk maken.