Cellulose is een complex polysacharide dat zich in de celwand van planten bevindt, daar zorgt voor structurele stevigheid en ontstaat door de verbinding van glucosemoleculen in lineaire ketens. Omdat er in het menselijke spijsverteringsstelsel geen enzymen aanwezig zijn die cellulose kunnen afbreken, wordt deze component niet rechtstreeks als energiebron gebruikt; hij behoort echter tot de groep van de onoplosbare vezels (ruwvezel) en speelt zo een belangrijke rol in de gezondheid van het spijsverteringsstelsel. Met name de vragen wat cellulose is en in welke voedingsmiddelen cellulose voorkomt, worden door de toenemende aandacht voor vezelrijke voeding steeds vaker gesteld; groenten, fruit, volkoren granen en peulvruchten behoren in dit opzicht tot de belangrijkste bronnen.
Wat is cellulose?
Cellulose is een vezel van plantaardige oorsprong die niet verteerd kan worden; het ondersteunt de darmperistaltiek en komt voor in groenten, fruit, volkoren granen en peulvruchten. Vanuit chemisch oogpunt is cellulose een polysacharide dat ontstaat doordat glucosemoleculen zich in lange ketens aan elkaar binden.
Omdat er in het menselijke spijsverteringsstelsel geen enkel enzym aanwezig is dat cellulose kan afbreken, is deze stof geen directe energiebron. Dit betekent echter niet dat cellulose onbelangrijk is. Integendeel, cellulose is een van de vezelsoorten die een cruciale rol speelt voor de darmgezondheid.
Wordt cellulose verteerd?
Cellulose kan door het menselijk lichaam niet worden verteerd. Daarom wordt het niet als energiebron gebruikt en passeert het de darmen grotendeels onveranderd.
Wat zijn de eigenschappen van cellulose?
Cellulose is een polysacharide van plantaardige oorsprong die niet verteerd kan worden en tot de groep van de onoplosbare vezels behoort. Het lost niet op in water, ondersteunt de darmperistaltiek en vergroot het volume van de ontlasting, waardoor het de goede werking van het spijsverteringsstelsel bevordert.
Belangrijkste eigenschappen van cellulose
-
Plantaardige oorsprong
-
Heeft een polysacharide-structuur
-
Niet verteerbaar
-
Behoort tot de groep van onoplosbare vezels
-
Onoplosbaar in water
-
Ondersteunt de darmperistaltiek
-
Vergroot het volume van de ontlasting
In welke voedingsmiddelen komt cellulose voor?
Cellulose komt voor in groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten en voedingsmiddelen met schil of vlies. Plantaardige voedingsmiddelen met een hoog vezelgehalte zijn rijk aan cellulose en nemen een belangrijke plaats in binnen de dagelijkse voeding.
Cellulose in groenten
Groenten nemen een belangrijke plaats in onder de voedingsmiddelen die cellulose bevatten. Vooral groenten met een hoog vezelgehalte ondersteunen de darmgezondheid.
-
Broccoli
-
Spinazie
-
Wortel
-
Courgette
Cellulose in fruit
Fruit bevat meer cellulose wanneer het met de schil wordt geconsumeerd. Daarom wordt aangeraden fruit ongeschild te eten wanneer dit mogelijk is.
-
Appel (met schil)
-
Peer
-
Banaan
Cellulose in volkoren granen
Onbewerkte (niet geraffineerde) granen zijn rijker aan cellulose. In bewerkte producten kan het vezelgehalte afnemen.
-
Haver
-
Volkoren tarwe
-
Volkoren brood
Cellulose in peulvruchten
Peulvruchten vormen, dankzij hun gehalte aan zowel eiwit als cellulose, een belangrijk onderdeel van een evenwichtige voeding.
-
Linzen
-
Kikkererwten
-
Bonen
Wanneer voedingsmiddelen die cellulose bevatten regelmatig worden geconsumeerd, kunnen zij bijdragen aan een evenwichtige vezelinname.
Wat zijn de voordelen van cellulose?
Cellulose kan de gezondheid van het spijsverteringsstelsel ondersteunen door de darmperistaltiek te bevorderen en zo bijdragen aan het behoud van een regelmatige stoelgang.
De mogelijke effecten van cellulose op de gezondheid zijn als volgt:
-
Kan de darmperistaltiek ondersteunen
Cellulose kan door het vergroten van het volume van de ontlasting bijdragen aan de regulatie van de darmperistaltiek. Dit kan helpen het spijsverteringsstelsel meer in balans te laten functioneren.
-
Kan bijdragen aan vermindering van verstoppingsklachten
Als onderdeel van de groep onoplosbare vezels kan cellulose het darmpassageproces ondersteunen. Door dit effect kan het helpen verstoppingsklachten te verminderen.
-
Kan het verzadigingsgevoel verhogen
Voedingsmiddelen die cellulose bevatten kunnen langer een gevoel van verzadiging geven. Dit kan bijdragen aan het onder controle houden van het voedingspatroon.
-
Kan de darmgezondheid ondersteunen
Vezelrijke voeding kan bijdragen aan het in balans brengen van het darmmicrobioom. Cellulose kan in dit proces een indirecte rol spelen.
Wat zijn de nadelen van cellulose?
Hoewel cellulose een natuurlijke component is, kan met name overmatige inname of oneigenlijk gebruik tot bepaalde gevoeligheden leiden.
Gevoeligheid van het spijsverteringsstelsel
Cellulose is een vezel die door het menselijk lichaam niet kan worden verteerd. Bij inname in geschikte hoeveelheden vergemakkelijkt het de spijsvertering, maar wanneer het in zeer hoge doses wordt ingenomen, kan het de volgende problemen veroorzaken:
-
Opgeblazen gevoel en winderigheid: Door fermentatie van vezels door darmbacteriën kan de gasvorming toenemen.
-
Buikkrampen: Wanneer het spijsverteringsstelsel plotseling wordt geconfronteerd met een hoeveelheid vezels waaraan het niet gewend is, kunnen krampen worden uitgelokt.
-
Diarree of verstopping: Wanneer de vezelinname wordt verhoogd maar er onvoldoende water wordt gedronken, kan cellulose in plaats van de darmen te reinigen juist tot verstopping leiden.
Effect op de opname van voedingsstoffen
Een zeer vezelrijk voedingspatroon kan in sommige gevallen de opname van mineralen bemoeilijken. Overmatige cellulose-inname kan er met name toe leiden dat belangrijke mineralen zoals calcium, magnesium en zink niet volledig door het lichaam worden opgenomen.
Microkristallijne cellulose als additief
Microkristallijne cellulose (MCC), die in de voedingsindustrie als verdikkingsmiddel wordt gebruikt, kan bij sommige personen allergische reacties of intolerantie veroorzaken. Dit komt echter zeer zelden voor.
Veelgestelde vragen
Is cellulose gezond?
Ja, cellulose is een van de hoekstenen van een gezond voedingspatroon. Hoewel het niet door het menselijk lichaam kan worden verteerd, reguleert het de darmmotiliteit, helpt het bij het in evenwicht brengen van het cholesterolgehalte en kan het voorkomen dat de bloedsuikerspiegel snel stijgt. Net als bij alle voedingsstoffen is het echter belangrijk cellulose in evenwichtige hoeveelheden te consumeren.
Waar is cellulose goed voor?
Cellulose werkt in de darmen als een soort bezem, ondersteunt de uitscheiding van spijsverteringsafval en geeft een gevoel van verzadiging.
Helpt cellulose bij afvallen?
Cellulose kan processen van gewichtsbeheersing indirect ondersteunen. Dankzij de vezelrijke structuur vult het de maag, verlengt het het verzadigingsgevoel en helpt het bij eetlustregulatie. Bovendien komt het in ruime mate voor in laagcalorische groenten en fruit, waardoor het binnen caloriebeperkte diëten een volumineuze en vullende optie biedt.
Zorgt cellulose voor gewichtstoename?
Cellulose bevat geen calorieën en veroorzaakt daarom niet rechtstreeks gewichtstoename. Dankzij zijn vezelstructuur kan het verzadigingsgevoel toenemen en zo invloed hebben op het voedingspatroon.
Hoeveel vezels moet je per dag innemen?
Algemene gezondheidsinstanties raden aan dat een gezonde volwassene dagelijks tussen de 25 en 35 gram aan totale vezels inneemt. Cellulose vormt een deel van deze vezels; de volledige vezelbehoefte wordt niet uitsluitend met cellulose gedekt. Deze hoeveelheid kan variëren afhankelijk van leeftijd, geslacht en mate van lichamelijke activiteit. Bij het verhogen van de vezelinname is het aan te raden de hoeveelheid geleidelijk te verhogen om het spijsverteringsstelsel de tijd te geven zich aan te passen en voldoende water te drinken.
