Premenstruele Dysforische Stoornis (PMDD) is een aandoening die zich voordoet in een specifieke fase van de menstruatiecyclus en die een significante invloed kan hebben op iemands stemming, denkprocessen, gedrag en dagelijkse functionaliteit. Hoewel het in de samenleving vaak verward wordt met het premenstrueel syndroom (PMS), kan PMDD ernstiger zijn qua symptomen en meer invloed hebben op werk/schoolprestaties en sociale relaties.
Wat is Premenstruele Dysforische Stoornis?
Premenstruele Dysforische Stoornis (PMDD) is een aandoening die optreedt in de premenstruele fase van de menstruatiecyclus, waarbij vooral mentale symptomen op de voorgrond staan. Hoewel het overeenkomsten heeft met het veelvuldig voorkomende premenstrueel syndroom (PMS), kunnen de symptomen bij PMDD intenser, regelmatiger en levenskwaliteit-verminderend zijn.
Bij PMDD worden de klachten meestal duidelijker in de tweede helft van de menstruatiecyclus (post-ovulatoire fase) en verminderen of verdwijnen vaak geheel met het begin van de menstruatiebloeding. Deze cyclische eigenschap is een onderscheidend kenmerk van Premenstrueel Dysforische Stoornis.
Hoe Ontstaat Premenstruele Dysforische Stoornis?
PMDD kan niet aan één enkele oorzaak worden toegeschreven. Actuele wetenschappelijke inzichten suggereren dat hoewel de aandoening gerelateerd is aan hormonale schommelingen, het niet enkel kan worden verklaard door een hoge of lage hormoonspiegel. Men kan stellen dat sommige regulerende systemen in de hersenen gevoelig reageren op de veranderende hormonen gedurende de menstruatiecyclus.
Mogelijke gerelateerde factoren zijn:
-
Gevoeligheid voor hormonale veranderingen in de menstruatiecyclus
-
Bepaalde neurochemische systemen die een rol spelen in de regulatie van stemming
-
Genetische aanleg
-
Stressniveaus en slaappatronen
-
Aanwezigheid van angst- of depressieverleden
Deze factoren kunnen de kans op symptomen verhogen, maar zijn niet noodzakelijk geldig voor elke persoon.
Wat zijn de Symptomen van Premenstruele Dysforische Stoornis?
Symptomen van Premenstruele Dysforische Stoornis (PMDD) kunnen optreden in de dagen voorafgaand aan de menstruatiecyclus en verminderen vaak, of verdwijnen met het begin van de menstruatiebloeding. Deze symptomen zijn niet beperkt tot fysieke klachten; mentale, gedragsmatige en cognitieve effecten staan ook centraal. De ernst van de symptomen kan de dagelijkse activiteiten, functionaliteit en sociale relaties aanzienlijk beïnvloeden.
Mentale (Emotionele) Symptomen
De meest voorkomende en opvallende symptomen van PMDD zijn op mentaal gebied:
-
Intense stemmingswisselingen
-
Duidelijke prikkelbaarheid, boosheid en spanning
-
Depressieve gevoelens, lusteloosheid, gebrek aan motivatie
-
Angst, onrust en innerlijke spanning
-
Overmatige emotionele gevoeligheid en plotselinge huilbuien
Gedragsmatige Symptomen
-
Terugtrekking
-
Moeite met het vervullen van dagelijkse verantwoordelijkheden
-
Vermindering van werk- of schoolprestaties
-
Veranderingen in eetlust of toename van eetgedrag
Cognitieve Symptomen
-
Moeite met aandacht en concentratie
-
Gevoel van mentale vermoeidheid
-
Moeite bij het nemen van beslissingen
-
Vergeetachtigheid en verstrooidheid
Fysieke Symptomen
Fysieke symptomen van PMDD kunnen lijken op die van PMS, maar gaan vaak vergezeld van mentale symptomen:
-
Gevoeligheid en volheid in de borsten
-
Opgeblazen gevoel en oedeem
-
Spier- en gewrichtspijnen
-
Hoofdpijn
-
Vermoeidheid en gebrek aan energie
Wat Zijn de Verschillen Tussen PMS en PMDD?
Premenstrueel Syndroom (PMS) en Premenstruele Dysforische Stoornis (PMDD) worden vaak met elkaar verward door de symptomen die in de premenstruele fase van de menstruatiecyclus optreden. Hoewel er vergelijkbare fysieke en mentale klachten zijn, zijn er belangrijke verschillen in de ernst van de symptomen en de impact op het dagelijks leven.
PMS wordt gekenmerkt door symptomen die tijdens de premenstruele fase optreden en meestal licht tot matig van ernst zijn. In deze periode kunnen opgeblazen gevoel, gevoeligheid van de borsten, hoofdpijn en lichte stemmingswisselingen voorkomen. Personen met PMS kunnen over het algemeen hun dagelijkse activiteiten voortzetten; hoewel de symptomen ongemak kunnen veroorzaken, verstoren ze de functionaliteit meestal niet significant.
Premenstruele Dysforische Stoornis wordt daarentegen beschouwd als een ernstiger aandoening. Bij PMDD staan mentale symptomen op de voorgrond, en stemmingswisselingen, intense prikkelbaarheid, angst en depressieve gevoelens kunnen het dagelijks leven aanzienlijk beïnvloeden.
Beide aandoeningen zijn gerelateerd aan de menstruatiecyclus en vertonen een cyclisch verloop, maar bij PMDD zijn de symptomen regelmatiger, ernstiger en herhalen ze zich elke maand. Bij PMS kunnen de symptomen variabeler zijn en niet in elke cyclus in dezelfde ernst optreden.
Hoe Wordt Premenstruele Dysforische Stoornis Gediagnosticeerd?
De diagnose van Premenstruele Dysforische Stoornis (PMDD) kan niet gesteld worden door een enkele laboratoriumtest of beeldvormingstechniek. Het diagnoseproces richt zich op het evalueren van de relatie van de symptomen met de menstruatiecyclus, hun ernst en de impact op het dagelijks leven, door middel van een klinische benadering. Daarom vormen een gedetailleerde geschiedenis en regelmatige follow-up de basis van het diagnoseproces.
De eerste stap in de diagnose-evaluatie is het gedetailleerd bespreken van wanneer de symptomen begonnen, hoe lang ze duren en hoe ze zich manifesteren gedurende de menstruatiecyclus. Bij PMDD worden de symptomen duidelijker in de premenstruele fase en verminderen of verdwijnen met het begin van de menstruatiebloeding. Het vaststellen van dit cyclische patroon is een diagnostisch criterium.
Tijdens het diagnoseproces wordt vaak aanbevolen om een symptoomdagboek bij te houden. Het dagelijks bijhouden van stemming, gedragsveranderingen en fysieke klachten gedurende ten minste twee menstruatiecycli kan helpen bij het evalueren of de symptomen regelmatig terugkeren.
Depressie, angststoornissen, schildklieraandoeningen of enkele chronische gezondheidsproblemen kunnen soortgelijke klachten veroorzaken, onafhankelijk van de menstruatiecyclus. Daarom is een differentiaaldiagnose belangrijk voor een juiste diagnose.
Wat is de Behandeling voor Premenstruele Dysforische Stoornis?
De behandeling van premenstrueel dysforische stoornis wordt afgestemd op de ernst van de symptomen, de mate van impact op het dagelijks leven en de gezondheidstoestand van de persoon. Het doel van de behandeling is het beheersen van de symptomen, het behouden van functionaliteit en het ondersteunen van de levenskwaliteit. Dit proces vereist een individuele evaluatie en er is geen uniforme behandelingsbenadering.
In de eerste fase van PMDD-management is het belangrijk om de symptomen regelmatig te volgen en hun relatie met de menstruatiecyclus te verhelderen. Bij sommige mensen kunnen veranderingen in levensstijl en ondersteunende benaderingen bijdragen aan het verminderen van de ernst van de symptomen. Reguliere slaapgewoonten, methoden om stress te verminderen, en het meer evenwichtig plannen van het dagelijks leven behoren tot de factoren die het algemene welzijn kunnen ondersteunen. Deze benaderingen kunnen een ondersteunende rol spelen, in plaats van de behandeling te vervangen.
In gevallen waarin mentale aspecten van de symptomen op de voorgrond staan, kunnen psychologische ondersteuning en counseling worden opgenomen in het behandelingsproces. Deze methoden kunnen helpen bij het beter beheren van de stemming, het ontwikkelen van strategieën voor stressbeheer, en het verminderen van de impact van symptomen op het dagelijks leven. Welk(e) methode(n) geschikt is/zijn, wordt bepaald op basis van klinische evaluatie.
Veelgestelde Vragen
Komt Premenstrueel Dysforische Stoornis bij elke vrouw voor?
Nee. Hoewel enkele klachten gebruikelijk zijn in de premenstruele fase, is Premenstrueel Dysforische Stoornis een aandoening die in een beperktere groep voorkomt en zich onderscheidt door de ernst van de symptomen. Het komt niet op dezelfde manier bij iedereen voor en kan bij sommige mensen helemaal niet voorkomen.
Wanneer beginnen en verdwijnen PMDD-symptomen?
PMDD-symptomen kunnen zich duidelijker tonen in de dagen voorafgaand aan de menstruatie en verminderen of verdwijnen met het begin van de menstruatiebloeding. Echter, de aanvangs- en eindtijd van de symptomen kunnen van persoon tot persoon verschillen.
Hoe beïnvloedt PMDD het dagelijks leven?
PMDD kan, vooral in periodes dat de symptomen intens aanwezig zijn, de functionaliteit van een persoon verminderen. Verminderde werkprestaties, moeite in sociale relaties en emotionele schommelingen kunnen aanzienlijke effecten hebben op het dagelijks leven.
Hoe beïnvloedt PMDD het dagelijks leven?
PMDD kan, vooral tijdens periodes van intense symptomen, het dagelijks leven verstoren. Verminderde werkprestaties, uitdagingen in sociale relaties en emotionele schommelingen kunnen aanzienlijke effecten hebben op het dagelijks leven. Het is daarom belangrijk om de symptomen te herkennen en adequaat aan te pakken.
