Bijziendheid is een oogaandoening die een duidelijke visie op verre afstanden belemmert. Mensen met bijziendheid kunnen dichtbij goed zien, maar op afstand wordt hun zicht wazig. Bijziendheid wordt geclassificeerd als lichte bijziendheid als het onder de 3 graden ligt, matige bijziendheid tussen 3-6 graden, en hoge bijziendheid boven de 6 graden. Hoge bijziendheid kan leiden tot oogaandoeningen zoals glaucoom en cataract. Antwoorden op vragen zoals waarom bijziendheid voorkomt, wat bijziende astigmatisme is en hoe bijziendheid behandeld wordt, moeten door een specialist worden beoordeeld aan de hand van de leeftijd, oogstructuur en mate van brekingsfout van een persoon.
Bijziendheid is een brekingsfout waarbij verre objecten wazig en nabije objecten helder worden gezien. Dit treedt op als gevolg van licht dat voor het netvlies wordt gefocust. Bijziendheid, die meestal in de kindertijd en adolescentie begint, kan in de loop van de tijd verergeren en moet worden gevolgd door regelmatige oogonderzoeken.
Symptomen van bijziendheid manifesteren zich vooral als een onvermogen om verre objecten duidelijk te zien. Deze klachten worden in het dagelijks leven opgemerkt en kunnen in de loop van de tijd duidelijker worden afhankelijk van de afname in visuele kwaliteit. De meest voorkomende symptomen van bijziendheid zijn:
De eerste methode die wordt toegepast bij de behandeling van mensen met bijziendheid is het dragen van een bril of contactlenzen. Het dragen van een bril of contactlenzen geneest bijziendheid niet en vermindert de mate ervan niet; als deze hulpmiddelen echter niet worden gebruikt, zal bijziendheid sneller verergeren. Naast bril of contactlenzen zijn ook laser en intraoculaire slimme lensbehandelingen opties bij de behandeling van bijziendheid.
Net als bij elke ziekte is regelmatige controle ook erg belangrijk voor bijziendheid. Of de mate van bijziendheid toeneemt of dat het een andere oogaandoening veroorzaakt, kan door regelmatige controle worden vastgesteld en kan vroegtijdig worden gediagnosticeerd om verdere progressie te voorkomen. Daarnaast zijn er enkele voorzorgsmaatregelen die genomen kunnen worden:
De behandelmethoden kunnen variëren afhankelijk van het individu; voor het bepalen van de geschikte optie moet altijd een oogspecialist worden geraadpleegd.
Naast genetische factoren kunnen ook omgevingsfactoren een rol spelen in de ontwikkeling van bijziendheid. Het wordt aangenomen dat naast genetische overerving ook externe factoren een rol spelen bij het ontstaan van deze oogaandoening. Mensen met familieleden die bijziendheid hebben, hebben een hogere kans om het te ontwikkelen. Het is echter niet beperkt tot alleen genetische aanleg. Vooral activiteiten die langdurige focus op dichtbij vereisen, kunnen in de kindertijd de ontwikkeling van bijziendheid versnellen.
De toenemende blootstelling aan beeldschermen, lange uren binnenshuis doorbrengen en onvoldoende blootstelling aan natuurlijk daglicht zijn ook factoren die bevorderend werken voor bijziendheid. Daarom is het voor kinderen uiterst belangrijk om gedurende de dag voldoende tijd buiten door te brengen om bijziendheid te voorkomen.
Bijziende astigmatisme is een situatie waarin zowel bijziendheid als astigmatisme tegelijkertijd aanwezig zijn. Bij bijziendheid focust het oog het binnenkomende licht voor het netvlies; bij astigmatisme wordt het licht echter in verschillende hoeken gebroken vanwege een oneffen oppervlak van het hoornvlies of de lens. Dit leidt tot wazige of vervormde waarneming van beelden.
Bij individuen met bijziende astigmatisme is zowel ver zicht wazig als is er een gevoel van vervorming in beelden. Een rechte lijn kan bijvoorbeeld gebogen of gebroken lijken. Deze situatie kan aanzienlijk het visuele comfort van een persoon verminderen en leiden tot klachten zoals hoofdpijn en oogvermoeidheid. De behandeling van bijziende astigmatisme kan ook worden aangepakt met een bril, contactlenzen of laserbehandeling.
Het voortschrijden van bijziendheid kan vooral snel zijn tijdens de kinder- en adolescentiefase. Om dit proces te vertragen of onder controle te houden, kunnen enkele effectieve stappen worden genomen:
Met deze voorzorgsmaatregelen kan de snelheid van voortschrijding van bijziendheid worden vertraagd, maar het kan niet volledig worden gestopt. Daarom zijn regelmatige controles en artsbegeleiding belangrijk.
"Hoe gaat bijziendheid over?" is een van de meest gestelde vragen door individuen die dit probleem ervaren. Bijziendheid is een permanente verandering van de oogstructuur en kan niet vanzelf overgaan. Met behandelingsmethoden kan deze situatie echter effectief worden beheerd.
Correctie van zicht kan worden bereikt met bril en lenzen; voor patiënten die een langduriger correctie willen, kunnen lasertherapie of intraoculaire slimme lensapplicaties in overweging worden genomen. Lasertherapie corrigeert bijziendheid door de vorm van het hoornvlies opnieuw te modelleren. Vooral voor personen boven de 18 jaar, van wie het aantal is gestabiliseerd en van wie de oogstructuur geschikt is, kan deze behandeling worden overwogen.
Intraoculaire lensbehandeling wordt meer gekozen voor hoge mate van bijziendheid of in ogen die niet geschikt zijn voor laser. In deze langdurige effect-operatie wordt een speciaal ontworpen kunstlens ingebracht in plaats van de natuurlijke lens.
Voor bijziende individuen is het belangrijk om enkele eenvoudige maar effectieve gewoontes aan te nemen om de levenskwaliteit te verbeteren:
Dergelijke gewoonten verminderen oogvermoeidheid, kunnen de progressie van bijziendheid vertragen en ondersteunen de algehele ooggezondheid.
Bij hoge mate van bijziendheid, vooral brekingsfouten van 6 en hoger, is laserbehandeling niet altijd voldoende of geschikt. Voor patiënten met een oogstructuur die niet geschikt is voor laseringreep of die een meer permanente en duidelijkere oplossing willen, zijn intraoculaire slimme lenzen prominent. Deze behandeling wordt doorgaans uitgevoerd met technieken vergelijkbaar met cataractchirurgie, maar kan ook worden toegepast bij patiënten zonder cataract voor het corrigeren van brekingsfouten.
Bij intraoculaire slimme lensbehandeling wordt de natuurlijke ooglens van de patiënt verwijderd en vervangen door een multifocale kunstlens. Deze lenzen stellen de patiënt in staat om niet alleen op afstand maar ook op middellange en korte afstanden helder te zien. Zo wordt de patiënt van hoge mate van bijziendheid bevrijd en krijgt hij het voordeel van multifocaal zicht.
De herstelperiode na de behandeling en de verwachte resultaten kunnen variëren van persoon tot persoon.
De hoofdoorzaak van bijziendheid is dat de oogbol langer is dan normaal of dat het hoornvlies meer gebogen is dan nodig. Hoewel genetische factoren een grote rol spelen, kunnen ook omgevingsfactoren (intensief schermgebruik, onvoldoende buitenactiviteiten, enz.) de ontwikkeling van bijziendheid stimuleren.
Bijziendheid kan op verschillende manieren worden behandeld, afhankelijk van de leeftijd, de oogstructuur en de mate van visuele afwijking van een persoon. De meest voorkomende behandelingsopties zijn bril en contactlenzen. Voor personen die visueel comfort wensen, kunnen laserbehandelingen of intraoculaire slimme lensoperaties worden toegepast. Vooral laserbehandeling geeft zeer succesvolle resultaten bij individuen van wie de bijziendheidsnummer is gestabiliseerd en de oogstructuur geschikt is.
In het geval van bijziend astigmatisme worden vergelijkbare behandelingsbenaderingen toegepast om helderheid van zicht te bereiken. De meest gebruikte methoden zijn bril en torische (astigmatisme corrigerende) lenzen. Moderne laserchirurgie kan zowel bijziendheid als astigmatisme corrigeren. Een gedetailleerd oogonderzoek moet worden uitgevoerd voor het behandelplan, waarbij de hoornvliesstructuur en nummers in overweging worden genomen.
Hoewel het niet volledig kan worden gestopt, kan de voortgang van bijziendheid aanzienlijk worden vertraagd. Vooral het starten van atropinedruppeltherapie in de kindertijd, orthokeratologie lenzen en de gewoonte om tijd buitenshuis door te brengen, kan aanzienlijk bijdragen aan het voorkomen van de progressie van bijziendheid. Daarnaast kan via regelmatige oogonderzoeken het aantal toenamen worden gevolgd en kan tijdig worden ingegrepen.