De ureum-ademtest is een niet-invasieve diagnostische methode die wordt gebruikt bij de beoordeling van een Helicobacter pylori (H. pylori) infectie, een van de belangrijkste oorzaken van maaggerelateerde klachten. Bij deze test, die kan worden uitgevoerd zonder endoscopie, worden ademmonsters van de patiënt geanalyseerd om te beoordelen of de bacterie actief in de maag aanwezig is. De ureum-ademtest kan, op basis van de beoordeling door de arts, worden ingezet bij mensen met maagzuur/branderig gevoel in de maag, dyspepsie (indigestie), een opgeblazen gevoel, pijn in de bovenbuik en bij een vermoeden van gastritis of ulcus. De test kan ook worden gebruikt om na behandeling te controleren of de bacterie volledig is uitgeroeid.
Wat is een ureum-ademtest?
Helicobacter pylori scheidt een speciaal enzym af, “urease” genaamd, om in de zure maagomgeving te kunnen overleven. De ureum-ademtest helpt bij de beoordeling of de H. pylori-bacterie actief aanwezig is door de biologische verandering te meten die door dit enzym wordt veroorzaakt.
Onder normale omstandigheden ondergaat het ureum in de maag geen enkele verandering. Wanneer echter H. pylori in de maag aanwezig is, breekt het door de bacterie afgescheiden urease-enzym ureum af, waardoor ammoniak en kooldioxide ontstaan. Dankzij een speciaal gemarkeerd koolstofmolecuul dat tijdens de test wordt gebruikt, wordt de gevormde kooldioxide via de adem uitgeademd en met speciale analysers gemeten om de aanwezigheid van de bacterie te beoordelen. Deze methode is een van de diagnostische technieken die worden gebruikt om een actieve infectie vast te stellen.
Waarom wordt een ureum-ademtest uitgevoerd?
De ureum-ademtest kan worden gebruikt om de oorzaak van langdurige maagklachten te onderzoeken en om de doeltreffendheid van een ingezette behandeling te evalueren. Of de test nodig is, wordt bepaald op basis van de klachten van de persoon, zijn/haar medische voorgeschiedenis en de beoordeling door de arts.
Beoordeling van een Helicobacter pylori-infectie
Bij mensen met maagzuur/branderig gevoel in de maag, indigestie, een opgeblazen gevoel, pijn in de bovenbuik, een snel optredend verzadigingsgevoel en frequent terugkerende maagklachten kan een H. pylori-infectie worden vermoed. In dat geval kan de ureum-ademtest helpen beoordelen of de bacterie actief aanwezig is.
Onderzoek naar gastritis en peptisch ulcus
Helicobacter pylori behoort tot de belangrijkste oorzaken van chronische gastritis en ulcera in de maag en de twaalfvingerige darm. Bij patiënten bij wie de arts gastritis of een peptisch ulcus vermoedt, kan een ureum-ademtest worden aangevraagd om te onderzoeken of er een onderliggende H. pylori-infectie aanwezig is.
Controle van het succes van de H. pylori-behandeling
Na een behandeling voor een H. pylori-infectie is het belangrijk te beoordelen of de bacterie volledig is verdwenen. Omdat de ureum-ademtest een van de methoden is die een actieve infectie aantonen, heeft deze de voorkeur bij de evaluatie van het behandelsucces.
Kan bijdragen aan het voorkomen van onnodig medicijngebruik
Langdurige maagklachten worden niet altijd door een H. pylori-infectie veroorzaakt. Evenmin vereisen alle maagklachten het gebruik van maagbeschermende geneesmiddelen. De test, die wordt uitgevoerd wanneer de arts dit nodig acht, kan bijdragen aan een nauwkeurigere beoordeling van de oorzaak van de klachten en aan een behandelplanning op basis van wetenschappelijke gegevens.
Hoe wordt een ureum-ademtest uitgevoerd?
Bij de ureum-ademtest wordt geen endoscopische ingreep, injectie of chirurgische procedure verricht. Inclusief voorbereiding en wachttijd kan de test binnen gemiddeld 30–40 minuten worden afgerond.
De ureum-ademtest bestaat uit vier hoofdfasen: afname van het eerste ademmonster, toediening van de gemarkeerde ureumoplossing, de wachttijd en afname van het tweede ademmonster. De tijdens de test gebruikte gemarkeerde ureumoplossing komt in de maag in contact met het urease-enzym van de Helicobacter pylori-bacterie. Indien de bacterie aanwezig is, wordt de gevormde gemarkeerde kooldioxide via de adem uitgeademd en door speciale analysers beoordeeld.
Hoe wordt er vóór de test voorbereid?
Voor betrouwbare resultaten van de ureum-ademtest moeten voorafgaand aan de test bepaalde voorbereidingsregels worden gevolgd. Aangezien de voorbereidingstijd kan variëren afhankelijk van de gebruikte medicijnen en de gezondheidstoestand van de persoon, moeten de aanbevelingen van de arts vóór de test worden opgevolgd.
In het algemeen geldt:
-
Er wordt gevraagd om gedurende een bepaalde tijd voor de test nuchter te blijven.
-
Na voltooiing van een antibioticabehandeling geldt een bepaalde wachttijd.
-
Omdat protonpompremmers (PPI-groep) de testuitslag kunnen beïnvloeden, kan het nodig zijn deze maagbeschermende geneesmiddelen tijdelijk te staken, conform het advies van de arts.
-
Op de testdag kan worden aangeraden niet te roken en geen kauwgom te kauwen.
De periode waarin geneesmiddelen moeten worden gestaakt kan per persoon verschillen; het stopzetten van enig medicijn mag uitsluitend op advies van een arts gebeuren.
Eerste ademmonster wordt afgenomen
Bij aanvang van de procedure wordt de patiënt gevraagd normaal uit te ademen in een speciaal voorbereide ademballon of analysebuis. Dit eerste monster wordt als uitgangswaarde beoordeeld en later vergeleken met het tweede monster.
Gemarkeerde ureumoplossing wordt toegediend
Na afname van het eerste monster krijgt de patiënt een speciale ureumoplossing toegediend die gemarkeerd is met Koolstof-13 (C13). In sommige toepassingen kan deze stof ook in capsulevorm worden gebruikt.
Omdat C13 een natuurlijk en niet-radioactief koolstofisotoop is, veroorzaakt de test geen blootstelling aan ioniserende straling.
Wachttijd
Na inname van de oplossing wordt ongeveer 15–30 minuten gewacht. Indien Helicobacter pylori in de maag aanwezig is, breekt het door de bacterie afgescheiden urease-enzym in deze periode het gemarkeerde ureum af, waardoor gemarkeerde kooldioxide ontstaat. De gevormde gas mengt zich met het bloed, bereikt de longen en wordt via de adem uitgeademd.
Tweede ademmonster wordt afgenomen
Na afloop van de wachttijd wordt de patiënt gevraagd een tweede ademmonster af te geven. De hoeveelheid gemarkeerde kooldioxide in het eerste en tweede monster wordt met speciale analysers vergeleken en beoordeeld.
De verkregen uitslag levert een bijdrage aan de klinische beoordeling van de arts over de vraag of de H. pylori-bacterie actief aanwezig is.
Hoe lang duurt een ureum-ademtest?
De uitvoering van de test zelf duurt slechts enkele minuten, maar samen met de wachttijd wordt de procedure doorgaans binnen 30–40 minuten afgerond. Na de test kan de persoon meestal zijn/haar dagelijkse activiteiten hervatten. Het moment waarop de testresultaten beschikbaar zijn, kan variëren afhankelijk van de organisatie van het centrum waar de test wordt uitgevoerd.
Hoe worden de resultaten van de ureum-ademtest beoordeeld?
De twee tijdens de procedure afgenomen ademmonsters worden onderzocht met speciale analysers. Door de verandering in de hoeveelheid gemarkeerde kooldioxide tussen het eerste en tweede monster te beoordelen, wordt informatie verkregen over de aanwezigheid van de Helicobacter pylori-bacterie.
Wat betekent een positieve uitslag?
Een positieve uitslag van de ureum-ademtest kan erop wijzen dat de Helicobacter pylori-bacterie actief in de maag aanwezig is. In dat geval wordt de patiënt klinisch beoordeeld op door de bacterie veroorzaakte maagziekten, en indien nodig kan een passende behandeling worden gepland.
Een positieve testuitslag betekent niet altijd dat er sprake is van een maagzweer of gastritis. De effecten van de bacterie kunnen van persoon tot persoon verschillen.
Wat betekent een negatieve uitslag?
Een negatieve uitslag geeft aan dat tijdens de test geen actieve urease-enzymactiviteit, behorend bij de Helicobacter pylori-bacterie, is vastgesteld. Dit wijst er in het algemeen op dat er geen actieve infectie aanwezig is.
Als de klachten van de persoon echter aanhouden, kan verder onderzoek naar andere onderliggende maag- of spijsverteringsziekten nodig zijn. Daarom moet de testuitslag altijd in samenhang met de klinische beoordeling worden geïnterpreteerd.
Wat zijn de voordelen van de ureum-ademtest?
De ureum-ademtest biedt verschillende voordelen, zowel wat betreft de uitvoering als de klinische informatie die zij verschaft. Deze voordelen kunnen als volgt worden samengevat:
-
Het is een niet-invasieve diagnostische methode waarvoor geen endoscopie nodig is.
-
De test is pijnloos en kan worden uitgevoerd zonder chirurgische ingreep.
-
Zij helpt bij de beoordeling van een actieve Helicobacter pylori (H. pylori)-infectie.
-
Zij kan worden gebruikt om te beoordelen of de bacterie na behandeling volledig is verdwenen.
-
Inclusief voorbereiding en wachttijd kan de test gemiddeld binnen 30–40 minuten worden afgerond.
-
De meeste mensen kunnen na de procedure hun dagelijkse activiteiten hervatten.
Wat zijn de risico’s en bijwerkingen van de ureum-ademtest?
De bij de test gebruikte met Koolstof-13 (C13) gemarkeerde ureumoplossing is niet radioactief. Daarom veroorzaakt de test geen blootstelling aan ioniserende straling. De geschiktheid van de test moet echter worden bepaald door een gespecialiseerde arts, waarbij rekening wordt gehouden met leeftijd, algemene gezondheidstoestand, bijzondere situaties zoals zwangerschap en de klinische beoordeling.
Bij het merendeel van de patiënten treden tijdens de procedure geen uitgesproken bijwerkingen op. Zelden kunnen voorbijgaande klachten zoals licht maagongemak, misselijkheid en een smaakverandering door de oplossing optreden. Deze verschijnselen verdwijnen meestal spontaan binnen korte tijd.
Er worden tijdens de test geen ernstige bijwerkingen verwacht en de grote meerderheid van de patiënten kan de procedure zonder problemen voltooien.
Wat is het verschil tussen de ureum-ademtest en endoscopie?
De ureum-ademtest en endoscopie zijn diagnostische methoden die voor verschillende doeleinden worden gebruikt. De ureum-ademtest geeft informatie over de aanwezigheid van een infectie door de urease-enzymactiviteit van de Helicobacter pylori (H. pylori)-bacterie in de maag te beoordelen. Endoscopie daarentegen maakt directe visualisatie van de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm mogelijk. Indien nodig kan tijdens deze procedure ook een biopsie worden genomen. Daarom worden beide methoden voor verschillende klinische doeleinden gebruikt.
