Qulaq tutulması, gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinən və eşitmə keyfiyyətini təsir edə bilən bir şikayətdir. Qulaq tutulmasına; qulaq kiri, suyun qaçması, hava təzyiqi, infeksiya və üst tənəffüs yolu xəstəlikləri səbəb ola bilər. Bu səbəbdən "qulaq tutulmasına nə yaxşı gəlir?" sualının cavabı, tıxanmanın səbəbinə görə dəyişir. Qulaqda dolğunluq hissi, eşitmə azalması və ya ağrı kimi əlamətlər müşayiət edirsə, vəziyyətin bir qulaq burun boğaz mütəxəssisi tərəfindən qiymətləndirilməsi lazım ola bilər.
Qulaq Tutulması Nə Üçün Olur?
Qulaq tutulması, xarici qulaq kanalı, orta qulaq və ya östaşı borusunu təsir edən müxtəlif vəziyyətlər səbəbindən ortaya çıxa bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər arasında isə qulaq kiri yığılması, qulağa su qaçması, hava təzyiqi dəyişiklikləri və infeksiyalar yer alır. Bununla yanaşı, allergik reaksiyalar, üst tənəffüs yolu xəstəlikləri və sinusit kimi vəziyyətlər də östaşı borusunun funksiyasını təsir edərək qulaqda dolğunluq və tutulma hissinə səbəb ola bilər.
Bəzi hallarda qulaq tutulması müvəqqəti ola bilər və qısa müddət ərzində öz-özünə düzələ bilər. Amma tutulma hissinin uzun müddət davam etməsi, eşitmə azalması, ağrı və ya qulaq axıntısı kimi əlamətlərlə birlikdə görülməsi, altta yatan bir qulaq xəstəliyinə işarə edə bilər.
Qulaq Tutulmasına Nə Yaxşı Gəlir?
Qulaq Kiri Yığılmasında:
Qulaq kirinin həddindən artıq yığılması halında, ilıq su və ya duzlu su ilə edilən yavaş və diqqətli bir durulama əməliyyatı kömək edə bilər. Bunun üçün bir qulaq damcısı istifadə oluna bilər. Ancaq bu əməliyyat zamanı həddindən artıq təzyiq tətbiq etməkdən çəkinmək vacibdir. Qulaq kiri həll edici damlalar, apteklərdən əldə edilə bilər və kiri yumşaldaraq təbii yolla çölə atılmasına kömək edə bilər. Bu damlaların istifadəsi öncəsi bir həkimə müraciət etmək ən yaxşı həll yoludur.
Su Yığılmasında:
Üzmə və ya duş qəbul edərkən suyun qulağa dolması nəticəsində yaranan tutulmalar, başı yana əyərək və yavaşca sallayaraq həll edilə bilər. Ayrıca, qulağın çölünü yumşaq bir bezlə qurutmaq da fayda verər.
Hava Təzyiqi Dəyişikliklərində:
Təyyarə səfərləri və ya yüksək rakımlı yerlərdə yaranan təzyiq dəyişiklikləri səbəbindən yaranan tutulmalar, əsnəmə, saqqız çeynəmə və ya udma hərəkətləri ilə aradan qaldırıla bilər. Bu hərəkətlər, östaşı borularının açılmasına və təzyiqin bərabərləşməsinə kömək edir.
İnfeksiya Halında:
Qulaq infeksiyaları da tutulmaya səbəb ola bilər. Bu halda, infeksiyanın ciddiyyətinə bağlı olaraq antibiotik və ya antiinflamatuar dərmanlar lazım ola bilər. Bu cür infeksiya şübhəsi varsa, bir həkimə başvurmaq gərəkir.
Qulaq Tutulmasında Diqqət Edilməsi Gərəkənlər
Qulaq təmizliyi zamanı mütləq pambıq çubuqlar və ya kəskin əşyalar istifadə etməkdən çəkinin. Bu cür vasitələr, kiri daha dərinə itələyir və ya qulaq pərdəsinə zərər verə bilər. Qulaq tutulması uzun müddət davam edərsə və ya ağrı, axıntı kimi əlavə simptomlarla birlikdə gələrsə, bir həkimə müraciət etmək gərəkdir. Bu, daha ciddi bir sağlamlıq probleminə işarət edə bilər.
Qulaq sağlamlığını qorumaq üçün mütəmadi nəzarət vacibdir. Xüsusilə üzgüçülər və tez-tez uçanlar, qulaq tutulmasına qarşı diqqətli olmalıdır. Qulaq tutulması əksər hallarda ciddi bir sağlamlıq problemi olmasa da, narahatlıq verici ola bilər və eşitmə itkisinə səbəb ola bilər. Yuxarıdakı üsullar, bir çox halda rahatlama təmin edə bilər, ancaq daim təkrarlanan və ya şiddətli hallarda tibbi yardım almaq lazımdır. Mövzu ilə əlaqədar bir KBB mütəxəssisindən dəstək almaq vacibdir.
Keçməyən Qulaq Tutulması Halında Nə Etməli?
Bəzi hallarda qulaq tutulması, yuxarıda verilən sadə üsullarla keçməyə bilər. Xüsusilə keçməyən qulaq tutulması xroniki bir problemin xəbərçisi ola bilər. Bu cür hallarda, vaxt itirmədən qulaq burun boğaz (KBB) mütəxəssisinə müraciət etmək böyük əhəmiyyət kəsb edir. Mütəxəssis həkim, qulaq kanalını və orta qulağı detallı şəkildə incələyərək tutulmanın səbəbini müəyyən edə bilər. Gərəksə eşitmə testləri keçirilə bilər və müalicə planı buna görə qurulacaq.
Keçməyən qulaq tutulmasının altında yatan səbəblərdən bəziləri bunlardır:
- Orta qulaq infeksiyası
- Östaşı borusu disfonksiyası (borunun tıxanması və ya funksiyasını itirməsi)
- Allergik reaksiyalar
- Xroniki sinusit və ya qrip kimi üst tənəffüs yolu xəstəlikləri
- Qulaq pərdəsində cırıq və ya çökmə
Bu vəziyyətlər, dərman müalicəsi ilə ya da bəzi hallarda cərrahi müdaxilə ilə müalicə edilə bilər.
Orta Qulaq İnfeksiyası və Qulaq Tutulması Arasındakı Fərq Nədir?
Qulaq tutulmasının ən yaygın səbəblərindən biri olan orta qulaq infeksiyası, xüsusilə uşaqlarda tez-tez görülür ancaq böyüklərdə də ortaya çıxa bilər. Bu infeksiya, adətən bir üst tənəffüs yolu infeksiyasının ardından inkişaf edir. Qulaqda ağrı, eşitmə itməsi, dolğunluq hissi və bəzən hərarət ilə özünü göstərir.
Orta qulaq iltihabı müalicəsində adətən antibiotiklər və ağrı kəsicilər istifadə edilir. Bununla birlikdə, xəstənin istirahət etməsi, bol maye qəbul etməsi və həkimin tövsiyə etdiyi şəkildə qulaq damlalarını istifadə etməsi vacibdir. Orta qulaq infeksiyası vaxtında müalicə olunmazsa, qulaqda qalıcı ziyanlara səbəb ola bilər.
Qripdə Qulaq Tutulması Niyə Olur?
Qrip kimi viral infeksiyalar da qulaq tutulmasına səbəb ola bilər. İnfeksiya zamanı burun və boğazda yaranan musus birikimi, östaşı borusunun tıxanmasına səbəb olur. Bu halda orta qulaqda hava təzyiqi tarazlana bilmir və qulaqda tutulma hissi yaranır. Qripdə qulaq tutulması adətən keçici olsa da, əgər bir neçə gün ərzində keçməzsə mütəxəssis bir həkimə müraciət etmək lazımdır. Antiviral dərmanlar, burun spreyləri və ya ödem aradan qaldıran müalicələr bu vəziyyəti idarə edə bilər.
Qulaq Tutulması Necə Keçir?
Qulaq tutulmasına yaxşı gələn bəzi üsullar, tutulmanın səbəbinə görə dəyişiklik göstərə bilər. Məsələn:
- Qulaq kiri qaynaqlı tutulmalarda: Qulaq kiri həll edici damlalar təsirli ola bilər.
- Su yığılmasına bağlı tutulmalarda: Qulağın yumşaq hərəkətlərlə qurulanması və başı yana əyərək suyun çölə axmasının təşkili işə yaraya bilər.
- Təzyiq dəyişikliklərində: Saqqız çeynəmək, əsnəmək və ya udmaq östaşı borusunu açaraq rahatlıq verə bilər.
- İnfeksiya qaynaqlı hallarda: Antibiotiklər və ya kortikosteroid damlalar, həkim tövsiyəsi ilə istifadə edilə bilər.
Qulaqlar özlərini təbii yollarla təmizləmə xüsusiyyətinə malik olsa da, bəzi hallarda bu mexanizm yetərsiz qala bilər. Xüsusilə qulaq içərisinə pambıq çubuq, qulaq mum və ya sivri əşyalarla müdaxilə edilməsi, qulaq kirinin daha da dərinliyə itməsinə və ya qulaq pərdəsinə zərər verilməsinə yol aça bilər. Bu səbəbdən qulaq kiri təmizliyində evdə tətbiq edilə biləcək ən doğru üsul; yalnızca xarici qulaq qulaqcığının ilıq suyla silinməsi və gərəkirsə həkim tövsiyəsi ilə istifadə edilən qulaq damlalarıdır.
Allergiya, soyuqlama, sinusit kimi üst tənəffüs yolu rahatsızlıqları da qulaq tutulmasına səbəb ola bilər. Bu cür hallarda burun tıkanıklığı və sinuslardakı təzyiq, östaşı borusunun funksiyasını poza bilər. Duzlu su ilə burun yıkama, antihistamin dərmanlar və ya həkim tövsiyəsi ilə istifadə edilən dekonjestan spreylər tutulmanı yüngülləşdirə bilər. Bu cür dərmanların uzun müddət istifadəsi təklif edilməz; mütləq həkim nəzarətində istifadə edilməlidir.
Xüsusilə yay aylarında tez-tez qarşılaşdığımız bir vəziyyətdir. Qulağın içərisinə su qaçarsa, başı yana əyərək yavaşca tullanmaq, qulağa vakum təsiri tətbiq etmək və ya isti bir dəsmalla qulağı isitmək suyun çölə çıxmasını asanlaşdırar. Bu üsullara baxmayaraq su çıxmırsa və qulaqda ağrı yaranarsa, mütləq bir mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
Qulaqda uzun müddət keçməyən dolğunluq hissi, tutulma və ya eşitmə azlığı varsa bu vəziyyət sadəcə keçici bir vəziyyətdən qaynaqlanmıyor ola bilər. Tümör, östaşi disfonksiyası, qulaq pərdəsi çökməsi və ya eşitmə siniri ilə əlaqəli daha ciddi vəziyyətlər də bu simptomlara bənzəyə bilər. Bu səbəbdən 1 həftədən uzun davam edən qulaq tutulmaları ciddiyə alınmalı və geniş bir KBB müayinəsi ilə altda yatan səbəb araşdırılmalıdır.
Tez-Tez Verilən Suallar
Qulaq tutulmasının səbəbləri nələrdir?
Qulaq tutulmasının bir çox səbəbi ola bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər arasında qulaq kiri yığılması, su qaçması, hava təzyiqi dəyişiklikləri, allergik reaksiyalar, qrip kimi infeksiya və orta qulaq iltihabı yer alır. Östaşı borusunun tıxanması və ya funksiyasını yerinə yetirə bilməməsi də tutulmaya səbəb ola bilər.
Orta qulaq infeksiyası qulaq tutulmasına səbəb olurmu?
Bəli, orta qulaq infeksiyası qulaqda dolğunluq və eşitmə itkməsi ilə qulaq tutulmasına səbəb ola bilər. Bu infeksiya adətən ağrı, təzyiq hissi və bəzən hərarət ilə müşahidə edilir. Müalicə edilmədikdə eşitmə itkisi kimi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Bu səbəbdən əlamətlər hiss edildikdə mütləq bir KBB mütəxəssisinə müraciət edilməlidir.
Qripdə qulaq tutulması necə keçər?
Qrip zamanı östaşı borusunun tıxanması, qulaqda təzyiq və tutulma hissinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyəti yüngülləşdirmək üçün burun tıkanıklığını açan spreylər istifadə edilə bilər. Bol maye qəbul etmək, istirahət etmək və həkimin təyin etdiyi dərmanları nizamlı istifadə etmək sağalma müddətini sürətləndirə bilər. Əgər qulaq tutulması qrip sonrası bir neçə gün ərzində keçməzsə, qulaqda infeksiya inkişaf etmiş ola bilər və tibbi müdaxilə lazım ola bilər.
Keçməyən qulaq tutulması ciddi bir problemin əlamətidirmi?
Bəli, qulaq tutulması uzun müddət davam edirsə, bu vəziyyət orta qulaq infeksiyası, qulaq pərdəsində ziyan, östaşı borusunun tıxanması və ya başqa bir xəstəliyin əlaməti ola bilər. Belə hallarda dəqiq diaqnoz üçün bir KBB mütəxəssisinə müraciət edilməli və lazım olan testlər aparılmalıdır. Xüsusilə eşitmə itkisi, baş dönməsi, qulaq axıntısı kimi əlamətlər müşayiət edirsə, bu vəziyyət təcili qiymətləndirmə tələb edir.
