De toenemende digitalisering in het dagelijks leven, lange uren op kantoor en veranderingen in transportgewoonten dragen bij aan de snelle verspreiding van een sedentaire levensstijl, ook wel een inactieve levensstijl genoemd, in de maatschappij. De Wereldgezondheidsorganisatie beschouwt fysieke inactiviteit als een wereldwijd volksgezondheidsprobleem en wijst erop dat langdurig zitten gevaarlijk kan zijn. Deze nieuwe regel van het moderne leven kan ongemerkt tot veel gezondheidsproblemen leiden.
Wat is een Sedentaire Levensstijl?
Een sedentaire levensstijl betekent gedurende de dag lange tijd zitten, onvoldoende lichamelijke activiteit doen en een levensstijl hebben met weinig energieverbruik. Het ontbreken van dagelijkse wandelingen, korte oefeningen of regelmatige beweging kan na verloop van tijd leiden tot vertraging in metabole en fysieke systemen. Kantoormedewerkers, mensen die lange tijd voertuigen besturen, studenten en mensen die aan een digitaal scherm gebonden zijn, kunnen tot de groepen horen die vatbaarder zijn voor een sedentaire levensstijl.
Een sedentaire levensstijl betekent niet alleen geen sport beoefenen; het grootste deel van de dag zittend doorbrengen, constant aan een scherm gekluisterd zijn en zeer beperkte bewegingsafstanden zijn de belangrijkste componenten van deze definitie.
Wat zijn de Invloeden van een Sedentaire Levensstijl op Gezondheid?
De effecten van een sedentaire levensstijl op het lichaam ontwikkelen zich meestal langzaam en kunnen tijd kosten om op te merken. Echter, op de lange termijn kan inactiviteit leiden tot veel gezondheidsproblemen.
Effecten op het Metabolisme
Een inactieve levensstijl vermindert het energiegebruik van het lichaam. Dit kan leiden tot:
-
Gewichtstoename,
-
Insulineresistentie,
-
Verhoogd risico op type 2 diabetes,
-
Toename van vetmassa
Deze metabole problemen kunnen zich ontwikkelen. Langdurig zitten kan vooral leiden tot vetophoping rond de buikstreek, wat het risico op hart- en vaatziekten verhoogt.
Effecten op Hart- en Vaatgezondheid
Een sedentaire levensstijl kan de bloedcirculatie vertragen, wat kan leiden tot:
-
Stolselvorming in de bloedvaten,
-
Problemen met de bloeddruk,
-
Verhoging van cholesterolniveaus
Gebrek aan regelmatige beweging vermindert de efficiëntie van de hartpompfunctie en verhoogt de belasting van het hart- en vaatstelsel op termijn.
Effecten op het Spier- en Skeletstelsel
Bij personen die lange tijd zittend werk verrichten, komen houdingsproblemen vaker voor. Nekvervlakking, rug- en lage rugpijn, en bewegingsbeperking in heupen en knieën kunnen chronisch worden. Krachtverlies van de spieren kan de natuurlijke bewegingsvrijheid van gewrichten verminderen en de kwaliteit van leven aanzienlijk beïnvloeden.
Effecten op de Geestelijke Gezondheid
Inactiviteit kan de neiging tot depressie verhogen, slaapstoornissen veroorzaken en overdag energieverlies en motivatiegebrek tot gevolg hebben. Regelmatige beweging activeert de gelukshormonen van de hersenen, terwijl inactiviteit juist een verminderde afscheiding van deze hormonen kan veroorzaken.
Wat Zijn de Oorzaken van het Omarmen van een Sedentaire Levensstijl?
Onze hedendaagse levensstijl kan veel mensen ongemerkt in een sedentaire levensstijl zuigen.
Voornaamste oorzaken zijn:
-
Toegenomen Gebruik van Digitale Apparaten: De aanwezigheid van apparaten zoals computers, telefoons en tablets in elk aspect van het leven.
-
Lange Werkuren achter een Bureau: Beroepen zoals kantoormedewerkers, bankiers, softwareontwikkelaars, callcentermedewerkers.
-
Transportgewoonten: De neiging om voertuigen te gebruiken in plaats van te lopen.
-
Werk van Thuis uit: Dit model, dat na de pandemie wijdverbreid raakte, leidde tot verdere vermindering van beweging.
-
Wijze van Sociaal Contact: Thuis tijd doorbrengen voor een scherm in plaats van buiten te wandelen of te sporten.
Hoe Kan een Sedentaire Levensstijl Worden Voorkomen?
Er zijn kleine maar regelmatige veranderingen in de dagelijkse routine die kunnen helpen de negatieve effecten van een sedentaire levensstijl te voorkomen.
- Dagelijkse Stappendoelstellingen Stellen
Een streefwaarde van 6.000–8.000 stappen per dag kan voor een belangrijk bewegingsniveau zorgen voor de algemene gezondheid. Korte wandelingen maken gedurende de dag kan helpen het doel te bereiken.
- Om de 30 Minuten Opstaan
Om langdurig zitten te vermijden, worden korte pauzes van 2–3 minuten elk uur aanbevolen. Deze kleine pauzes kunnen de bloedstroom verhogen en helpen de spieren te ontspannen.
- Simpele Oefeningen Doen
Rekoefeningen eenvoudig thuis of op het werk uit te voeren, kunnen de wervelgezondheid ondersteunen. Rekken van de nek, rug en onderrug kan houdingsproblemen voorkomen.
- Een Ergonomische Werkomgeving Creëren
Het scherm op ooghoogte, gebruik van een stoel met rugondersteuning en behoud van een juiste zitpositie zijn belangrijk voor spier- en skeletgezondheid.
- Zorg voor Slaap- en Voedingspatroon
Voldoende vochtinname, evenwichtige voeding en reguliere slaap zijn ondersteunende elementen om de effecten van een sedentaire levensstijl te verminderen.
Welke Ziektes Worden Veroorzaakt door een Sedentaire Levensstijl?
Het continu zitten gedurende de dag vermindert het energieverbruik tot een minimum, verstoort de natuurlijke ritme van het lichaam, beïnvloedt de hormonale balans en vermindert de efficiëntie van de orgaansystemen. Daarom biedt inactiviteit aanvankelijk symptomen zoals vermoeidheid, zwaar gevoel of lichte spierverspanning, maar legt de basis voor chronische ziekten na verloop van tijd.
-
Type 2 Diabetes en Metabole Problemen
-
Obesitas
-
Hart- en Vaatziekten
-
Lage Rug, Nek en Rugproblemen
-
Verminderde Spierkracht en Gewrichtsmobiliteit
-
Voortschrijden van Reumatologische Aandoeningen
-
Spijsverteringsproblemen
-
Effecten op de Geestelijke Gezondheid
Wat Zijn de Effecten van een Sedentaire Levensstijl op de Ooggezondheid?
Gedurende de dag langdurig naar computer-, tablet- of telefoonschermen kijken, vermindert het aantal knipperbewegingen, verzwakt de traanfilm en bemoeilijkt de bescherming van het oogoppervlak. Vooral bij kantoormedewerkers kan blootstelling aan intens licht van het scherm en een verminderde knipperreflex leiden tot klachten als oogdroogte, branderigheid en een prikkend gevoel.
Een van de voornaamste problemen die de ooggezondheid beïnvloeden, is digitale oogvermoeidheid. Langdurig kijken naar nabije objecten kan de oogfocus-spieren vermoeien. Dit kan zich uiten in tijdelijke wazig zicht, hoofdpijn, focusproblemen en een gespannen gevoel rond de ogen. Het blauwe licht dat van het scherm afstraalt kan de gevoeligheid van het netvlies verhogen en vooral 's avonds de slaap verstoren en de biologische ritme aantasten.
Langdurige inactiviteit en blootstelling aan schermen verhogen ook klachten van oogdroogte. Normaal gesproken knippert een mens gemiddeld 15–20 keer per minuut; tijdens schermgebruik kan dit aantal dalen tot 5–7. Verminderd knipperen versnelt de verdamping van de traanfilm en verhindert een voldoende bevochtiging van het oogoppervlak.
Een ander effect van een sedentaire levensstijl op de ooggezondheid zijn focusproblemen. Gedurende de dag voortdurend naar één afstand kijken laat de oogspieren wennen aan die afstand, wat de overstap ver weg-nabij kan bemoeilijken.
Om deze effecten te verminderen, is de 20-20 regel, aanbevolen door specialisten, een zeer eenvoudige maar effectieve methode. Elke 20 minuten 20 seconden naar een punt ongeveer 20 meter ver weg kijken, zorgt ervoor dat de oogspieren kunnen uitrusten en vermindert merkbaar oogvermoeidheid. Daarnaast is het belangrijk om de helderheid van het scherm aan te passen aan het omgevingslicht, de schermafstand op ongeveer 50-60 cm te houden en regelmatig te knipperen.
Veelgestelde Vragen
Waarom is Langdurig Zitten Schadelijk?
Continu zitten vertraagt de bloedcirculatie en beperkt de werking van de spieren. Dit kan zowel de vaatgezondheid als de structuur van de wervelkolom negatief beïnvloeden. Het kan ook leiden tot zwellingen, tintelingen en stijfheid in de gewrichten in de benen.
Hoeveel uur per dag zitten wordt beschouwd als een sedentaire levensstijl?
Meer dan 6 uur zittijd per dag wordt beschouwd als een sedentaire gedragsklasse. Het grootste risico vormt echter het continu zitten voor meer dan 1 uur. Daarom is bewegen met korte pauzes belangrijk.
Maakt een Sedentaire Levensstijl je zwaarder?
Ja, inactiviteit vermindert het energieverbruik en kan leiden tot een langzamere stofwisseling. Dit maakt het gemakkelijker om aan te komen en verhoogt vooral het vet rond de buik.
Heeft een Sedentaire Levensstijl invloed op de Psychische Gezondheid?
Inactiviteit kan leiden tot verhoogde stresshormonen en slaapstoornissen. Dit kan overdag motivatiegebrek, concentratieproblemen en emotionele schommelingen veroorzaken. Regelmatige fysieke activiteit verhoogt de gelukshormonen van de hersenen en ondersteunt zo de geestelijke balans.
