Göz qızarması, gözün ağ hissəsində (sklera) yerləşən damarların genişlənməsi nətıcəsində yaranan qızartıdır. Çox zaman sadə göz yorğunluğundan qaynaqlansa da, infeksiya və təzyiq kimi fərqli səbəblərdən də yarana bilər. Göz qızarmasının müalicə yöntəmləri arasında süni gözyaşı damlalarından istifadə, nəmləndirici göz damlaları, allergiya dərmanları və ya kontakt linzanın dəyişdirilməsi yer ala bilər.
Göz Qızarması Nədir?
Göz qızarması, göz səthindəki şəffaf qişə ilə ağ hissə arasındakı kapilyar damarların genişlənməsi və qanla dolması nəticəsində yaranır. Bu hal sklera üzərində qırmızı xətlər və ya çəhrayı/qırmızı rəng dəyişiklikləri şəklində görünə bilər. Normal şəraitdə göz damarları nəzərə çarpmır, lakin müxtəlif amillərə bağlı olaraq daha gözə çarpan ola bilər.
Göz qızarması hər iki gözdə və ya yalnız bir gözdə yarana bilər; tək gözdə olması daha riskli sayılır. Eyni zamanda bu vəziyyət bəzən ağrı, quruluq, qaşınma və görmə pozğunluğu kimi əlamətlərlə birlikdə ola və ciddi bir sağlamlıq probleminin xəbərçisi ola bilər.
Göz Qızarması Nədən Yaranır?
Göz qızarmasının səbəbləri həm keçici ola bilər, həm də müalicə tələb edən ciddi sağlamlıq problemlərinin xəbərçisi ola bilər.
Yorğunluq:
Gözlərdə qızartıya səbəb olan əsas amillərdən biridir. Həddindən artıq yatmaq da göz qızarmasının səbəbləri arasındadır. Buna görə yuxu rejiminə diqqət edilməlidir. Şəxsdən şəxsə dəyişən yuxu ehtiyacı uşaqlar üçün 9–11 saat, yeniyetmələr üçün 8–10 saat, böyüklər üçün isə 7–9 saat olaraq müxtəlif mənbələr tərəfindən mütəxəssislər tərəfindən müsayiət edilir.
Uzunmüddətli fokuslanma və ekran istifadəsi:
Gözlərin davamlı olaraq uzun müddət bir nöqtəyə fokuslanması gözləri yorar və qızarmaya səbəb ola bilər. Buna görə, kitab oxuyarkən və ya rəqəmsal ekrana baxarkən hər 15–20 dəqiqədən bir gözlər dincəldilməlidir.
Zərərli vərdişlər:
Alkoqol və siqaret istifadəsi qızarmaya səbəb olan amillər arasında yer alır və bu vərdişlər həm də ürək-damar sağlamlığını mənfi təsirləyə bilər. Göz ətrafındakı damarlar genişlənib zədələnə bilər, bu da qızarmaya yol aça bilər.
Günəş işığı:
Gözlərin birbaşa günəş şüalarına məruz qalması, göz qızarması ilə yanaşı müxtəlif sağlamlıq problemlərinə də səbəb ola bilər.
Kimyəvi məhsullardan istifadə:
Gündəlik həyatda istifadə olunan hər hansı kimyəvi tərkibli maddənin gözlə təması qızarmaya səbəb olur. Əgər göz belə bir maddə ilə təmas edibsə, çoxlu su ilə yuyulmalı və ardınca ən yaxın tibb müəssisəsinə müraciət edilməlidir.
Allergiya:
Gözlərdə qızarmanın səbəblərindən biri də allergik konyunktivitdir. Allergik problemlər gözlərdə davamlı qaşınma və qızartıya səbəb olaraq təsir göstərir. Buradakı allergiyalar da digər allergiyalar kimi orqanizmin immun sistemi tərəfindən tətiklənir.
Körpələrdə və Uşaqlarda Göz Qızarması
Körpələrdə göz qızarması, doğuş zamanı göz ətrafındakı xırda damarların təzyiqə məruz qalması nəticəsində yarana bilər. Vakum və ya forseps köməyi ilə həyata keçirilən doğuşlarda bu hal tez-tez görünə bilər və bir neç gün ərzində öz-özünə düzələ bilər. Bundan başqa, yeni doğulmuş körpələrdə gözyaşı axarı kanallarının tıxanması göz sulanması və qızarmaya səbəb ola bilər.
Uşaqlarda göz qızarmasının ən sıx səbəbi bakterial konyunktivitdir. Uşaq bağçası və ya məktəb yaşındakı uşaqlarda əl gigiyenasına diqqət edilməməsi nəticəsində mikroblar asanlıqla gözə keçə bilər. Bu tip infeksiyalarda gözdəki qızartıya güclü çapaq əmələ gəlməsi, qaşınma və sulanma yoldaşlıq edir. Allergik göz qızarması da uşaqlarda tez-tez rast gəlinən bir haldır; tozcuqlara (polen), toza və ya ev heyvanı tüyünə məruz qalmaq qaşınma və qızartı yarada bilər.
Travma və ya gözə yad cismin düşməsi də uşaqlarda və körpələrdə ani göz qızarmasına səbəb ola bilər. Oyun zamanı gözə qum, toz və ya kiçik hissəciklərin girməsi damarların qıcıqlanmasına və qızartıya gətirib çıxara bilər. Uşaq gözünü tez-tez ovuşdurur, ağrıdan şikayət edirsə və ya işığa baxmaqda çətinlik çəkirsə, vaxt itirmədən göz həkiminə müraciət edilməlidir.
Göz qızarması körpələrdə və uşaqlarda bəzən yüngül seyr edə bildiyi kimi, bəzi hallarda ciddi göz sağlamlığı problemlərinin əlaməti də ola bilər. Buna görə, aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı biri varsa, mütləq tibbi qiymətləndirmə lazımdır:
-
Güclü çapaqlanma və axıntı
-
Göz qapaqlarında şişlik
-
Şiddətli ağrı
-
Görmə itkisi və ya bulanıqlıq
-
İşığa həddindən artıq həsaslıq
Göz Qızarması Necə Müalicə Olunur?
Göz qızarmasının müalicə üsulu, yaranma səbəbinə bağlı olaraq dəyişə bilər. Yeni doğulmuş körpələrdə görülən göz qızarmasında bəzən damla müalicəsi tətbiq oluna bilər, bəzi hallarda isə öz-özünə keçə bilər.
Konyunktivit mədəniyyətli problemlərdə isə antibiotik tərkibli damlalardan istifadə oluna bilər. Bu tip xəstəliklərin yoluxuculuğunun qarşısını almaq üçün gigiyena qaydalarına ciddi riayət edilməlidir.
Allergik reaksiyalardan qaynaqlanan qızarma problemlərində adətən qızartı, qaşınma, yanma və batma hissi kimi əlamətlər də meydana çıxa bilər. Bu cür qızarmalarda yalnız damla deyil, eyni zamanda dərman müalicəsi də tətbiq oluna bilər.
Göz quruluğu da qızarmaya səbəb ola bilər. Bu halda həkim nəzarəti altında gözyaşı damlaları və oxşar preparatlardan istifadə mövsümiyyət üçün münasib görülə bilər.
Bəzi hallarda göz qızarması heç bir müdaxilə olmadan öz-özünə düzələ bilər. Lakin gözdəki qızartı 2 gündən çox davam edərsə, mütləq sahə üzrə ixtisaslaşmış həkimə müraciət edilməlidir.
Tez-tez verilən suallar
Göz qızarması təzyiq əlaməti ola bilərmi?
Bəli, təzyiqin ani yüksəlməsi göz damarlarında təzyiq artımına səbəb olaraq qızartı yarada bilər. Xüsusilə baş ağrısı və burun qanaması kimi əlamətlər yoldaşlıq edirsə, təcili müdaxilə lazım ola bilər.
Uşaqlarda göz qızarması təhlükəlidirmi?
Hər göz qızarması təhlükəli deyil, lakin mikrob mənşəli infeksiyalar, travmalar və ya göz daxili iltihablar nəticəsində yarandıqda müalicə olunmazsa, qalıcı zədələr buraxa bilər. Çapaqlanma, şişlik və görmə pozğunluğu varsa, mütləq həkim müayinəsi lazımdır.
Göz qızarması üçün hansı damladan istifadə olunur?
Müalicə problemin səbəbi müəyyən edilərək planlaşdırılır. Allergik hallarda antihistaminik damlalar, infeksiyalarda isə antibiotikli damlalar tercih oluna bilər. Həkimə müraciət etmədən damla istifadə etmək zərərlidir.
Göz qızarması neçə günə keçir?
Sadə göz yorğunluğunda bir neç gün ərzində düzələ bilər. İnfeksiyalar 1 həftə ərzində müalicəyə cavab verə bilər. Damar çatlaması isə 2–3 həftə davam edə bilər.
