Astma Bronxit Nədir? Astma Bronxit Əlamətləri Nələrdir?

Astma bronxit, hava yollarında daralma və iltihabla müşayiət olunan, tənəffüsünü çətinləşdirə bilən bir tənəffüs yolu xəstəliyidir. Xüsusilə astma bronxit əlamətləri arasında olan inadkar öskürək, xırıltılı tənəffüs və nəfəs darlığı xəstələrin gündəlik yaşam komfortunu təsir edə bilər. Astmanın hava yolu həssasiyyəti ilə bronxitin iltihabi prosesinin birlikdə görünə biləcəyi bu vəziyyət; həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə ortaya çıxa bilər. Şikayətlərin erkən dövrdə fərqinə varılması və uyğun şəkildə qiymətləndirilməsi, simptomların nəzarət altına alınması baxımından əhəmiyyətlidir.

Astma Bronxit Nədir?

Astma bronxit, bronx adı verilən hava yollarında inkişaf edən iltihab və daralma ilə xarakterizə tənəffüs yolu problemidir. Astmada görünən hava yolu həssasiyyəti ilə bronxitdəki iltihabi proses bir araya gəldiyində, öskürək, xırıltılı tənəffüs və nəfəs darlığı kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər.

Bronxit həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə görünə bilər və çox zaman ataklar şəklində davam edir. Alergiya, tənəffüs yolu infeksiyaları, siqaret və hava çirkliliyi kimi bir çox faktor astma bronxitin yaranmasını tətik edə bilər. 

Astma Bronxit Nədən Olur?

Astma bronxit, tənəffüs yollarının həssas strukturu üzərinə əlavə olunan iltihab və ətraf mühit tətikçiləri nəticəsində ortaya çıxa bilər. Bu vəziyyətdə hava yolları həm daralmaya meyilli olur, həm də iltihabi reaksiya səbəbindən mukoza istehsalı artır. Alerjik bünövrəyə sahib şəxslərdə və ya tənəffüs yolu infeksiyası keçirmiş şəxslərdə astma bronxit əlamətləri daha asanlıqla tətik edilə bilər.

Astma bronxitin inkişafında başlıca səbəblər bunlardır:

• Alerjik meyillilik

• Tənəffüs yolu infeksiyaları

• Siqaret tüstüsü və passiv içicilik

• Hava çirkliliyi

• Soyuq və quru hava

• Kimyəvi qoxular və qıcıqlandırıcılar

Bu faktorların şəxsdən şəxsə fərqli təsirlər göstərə biləcəyi unudulmamalı; tez-tez təkrarlayan öskürək, xırıltı və nəfəs darlığı halında tibbi qiymətləndirmə edilməsi məsləhəttir.

Astma Bronxit Əlamətləri Nələrdir?

Astma bronxit əlamətləri, hava yollarında daralma və iltihablanmaya bağlı olaraq ortaya çıxır və şəxsdən şəxsə fərqli şiddətdə seyirdə bilər. Əlamətlər çox zaman ataklar şəklində görünür; gecə saatlarında, fiziki iş zamanı və ya tətikçilərlə təmasdan sonra daha aydınlaşa bilər. Uzunmüddətli öskürək və nəfəs darlığı, xəstələrin gündəlik yaşam komfortunu təsir edən başlıca əlamətlər arasında yer alır.

Astma bronxitdə ən çox görünən əlamətlər bunlardır:

• İnadkar və təkrarlayan öskürək

• Xırıltılı tənəffüs

• Nəfəs darlığı

• Sinə sıxılması və təzyiq hissi

• Gecə başlayan öskürək atakları

• Fiziki işlə ortaya çıxan tənəffüs çətinliyi

• Sürətli yorulma və efor kapasitesində azalma

Astma Bronxit Necə Diaqnoz Olunur?

Astma bronxit diaqnozu; xəstənin şikayətləri, fiziki müayinə tapıntıları və tənəffüs funksiyalarının birlikdə qiymətləndirilməsi ilə qoyulur. Uzun müddətli öskürək, xırıltılı tənəffüs və nəfəs darlığı kimi astma bronxit əlamətləri varlığında həkim tərəfindən ətraflı incələmə edilməsi əhəmiyyətlidir. Diaqnoz prosesində əvvəlcə ətraflı xəstə hekayəsi alınır; əlamətlərin başlanğıcı, artış göstərdiyi vəziyyətlər, allergiya hekayəsi və ailədə oxşar xəstəliklərin varlığı araşdırılır. Fiziki müayinədə ağ ciyərlər dinlənərək xırıltı və tənəffüs səslərindəki dəyişikliklər qiymətləndirilir.

Lazım gəldikdə tənəffüs funksiyası testləri (TFT) ilə hava yollarındakı daralma dərəcəsi ölçülür və diaqnozda əhəmiyyətli təsir göstərir. Allergik tətikçilərdən şübhə edilən hallarda allergiya testləri tətbiq edilə bilər; ağ ciyər qrafikası və ya əlavə testlər, oxşar şikayətlərə səbəb ola biləcək digər xəstəlikləri xaric etmək üçün istənə bilər. Diaqnoz prosesi şəxsdən şəxsə dəyişə biləcəyindən uzun müddətli öskürək və ya təkrarlanan nəfəs darlığı yaşayan şəxslərin bir tibb təşkilatında qiymətləndirilməsi tövsiyə olunur.

Astma Bronxit Müalicəsi Necə Aparılır?

Astma bronxit müalicəsi; hava yollarındakı iltihabı nəzarət altına alaraq, nəfəs darlığını azaltmaq və atakların tezliyini aşağı salmaq məqsədi ilə şəxsə xüsusi olaraq planlanır. Müalicə yanaşması xəstənin yaşı, əlamətlərin şiddəti, atak tezliyi və bərabərində gələn allergik vəziyyətlərə görə dəyişir. Buna görə müalicə prosesinin mütləq həkim qiymətləndirməsi istiqamətində aparılması vacibdir.

Müalicənin əsasını adətən inhaler dərmanlar təşkil edir. Bu dərmanlar hava yollarındakı daralmayı azaltmağa və iltihabı nəzarət etməyə kömək edə bilər. Lazım olduğunda atak dövrlərində rahatlaşdırıcı müalicələr tətbiq edilə bilər. Bundan əlavə, tətikçi faktorlardan qorunma, siqaret tüstüsündən uzaq durma, allergen nəzarəti və müntəzəm həkim təqibi müalicənin vacib hissələridir. Uyğun müalicəyə uyğunluq göstərildiyində astma bronxit əlamətləri əksər xəstədə effektiv şəkildə nəzarət altına alına bilər.

Astma Bronxit Nəfəs Darlığına Nə Yaxşı Gələr?

Astma bronxitdə nəfəs darlığını, doğru müalicə və bəzi dəstəkləyici tədbirlərlə nəzarət altına almaq mümkündür. Bu prosesdə ən önemli addım, sahəsində təcrübəli həkim tərəfindən təklif edilən müalicə planına uyğun gəlməkdir.

Nəfəs darlığını yüngülləşdirməyə kömək edə biləcək yanaşmalar bunlardır:

• Doğru nəfəs texnikalarını tətbiq etmək:

Diyaframdan yavaş və nəzarətli nəfəs almaq, tənəffüs əzələlərinin daha səmərəli işləməsinə dəstək ola bilər. Panik vəziyyətdə sürətli nəfəs alıb verməkdən qaçınmaq vacibdir.

• Mühit havasını düzəltmək:

Çox quru, tozlu və kirli hava tənəffüs yollarında qıcıqlandırıcı təsir göstərə bilər. Olduğunuz məkanın müntəzəm havalandırılması və uyğun nəm səviyyəsinin qorunması nəfəs komfortunu artıracaqdır.

• Tətikçilərdən uzaq durmaq:

Siqaret tüstüsü, yüksək ətir qoxuları, ev tozu, polen və hava çirkliliyi kimi faktorlar nəfəs darlığını artıra bilər. Şəxsi tətikçilər müəyyənləşdirilməli və mümkün qədər uzaq durulmalıdır.

• Dərmanların müntəzəm istifadəsi:

Həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanların düzgün və müntəzəm şəkildə istifadə edilməsi, astma bronxitdə nəfəs darlığı nəzarətinin əsasını təşkil edir.

Sık Sorulan Sorular

Astma bronxitə nə yaxşı gəlir?

Astma bronxit nəfəs darlığına; doğru nəfəs texnikaları, uyğun inhaler müalicə və tətikçilərdən uzaq durma nəfs darlığının nəzarətində kömək edə bilər. Şiddətli vəziyyətlərdə tibbi qiymətləndirmə gərəkdir.

Astma bronxit uşaqlarda fərqli əlamətlər göstərirmi?

Uşaqlarda astma bronxit bəzən inadkar öskürək və ya gecə öskürəyi şəklində ortaya çıxa bilər. Bu səbəbdən xüsusilə tez-tez təkrarlayan öskürək olan uşaqların sahədə təcrübəli bir həkim tərəfindən qiymətləndirilməsi vacibdir.

Astma bronxit xəstələri idman edə bilərmi?

Uyğun müalicə altında və həkim məsləhəti ilə əksər astma bronxit xəstəsi fiziki fəaliyyət edə bilər. Ancaq fiziki fəaliyyət zamanı nəfəs darlığı inkişaf edərsə, fəaliyyəti planı mütləq doktorla birlikdə tənzimlənməlidir.

Astma bronxit atağı necə önlənir?

Astma bronxit atağının önlənməsində tətikçilərdən uzaq durmaq, dərmanların müntəzəm istifadəsi və müntəzəm həkim nəzarəti əhəmiyyətli rol oynar. Eyni zamanda tənəffüs yolu infeksiyalarından qorunmaq da atak tezliyini azaltmağa kömək edə bilər.