Miyop Nədir? Əlamətləri və Müalicə Yöntəmləri

Miyop, uzaq məsafələrdə aydın görməni əngəlləyən bir göz xəstəliyidir. Miyop xəstələri yaxın məsafələri aydın şəkildə görə bilirkən uzaq məsafələrdə isə görmələri bulanıqlaşır. Miyop, 3 dərəcənin altındadırsa yüngül miyopi, 3-6 dərəcə arasındadırsa orta miyopi, 6 dərəcənin üzərində isə yüksək miyopi olaraq təsnif edilir. Yüksək miyopi; göz təzyiqi və katarakt kimi göz xəstəliklərinə səbəb ola bilər. Miyop niyə yaranır, miyop astiqmat nədir və miyop müalicəsi necə aparılır kimi sualların cavabları; şəxsin yaşı, göz quruluşu və qırma qüsuru dərəcəsinə görə mütəxəssis həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Miyop Nədir?

Miyop, uzaq obyektlərin bulanıq, yaxın obyektlərin isə aydın göründüyü bir qırma qüsurudur. Bu vəziyyət, işığın retinanın önündə fokuslanması nəticəsində meydana çıxır. Adətən uşaqlıq və yeniyetmə dövründə başlayan miyop, zamanla irəliləyə bilər və müntəzəm göz müayinəsi ilə izlənməlidir.

Miyop Əlamətləri Nələrdir?

Miyop əlamətləri, xüsusilə uzaq məsafədəki obyektləri aydın görə bilməmə ilə özünü göstərir. Gündəlik həyatda fərq edilən bu şikayətlər, görmə keyfiyyətinin azalmasına bağlı olaraq zamanla daha aşkar hala gələ bilər. Ən çox görülən miyop əlamətləri bunlardır:

• Uzaqdakı cisimləri bulanıq görmə
• Uzağı görmək üçün gözləri qısaraq baxma 
• Baş ağrısı
• Göz ağrısı
• Xüsusilə gecələri artan görmə çətinliyi

Miyop Necə Müalicə Edilir?

Miyop görmə problemi olan şəxslərin müalicəsində ilk müraciət edilən üsul eynək və ya kontakt linzadır. Eynək və ya kontakt linza istifadə etmək miyopu müalicə etmir, dərəcəsini azaltmaz; lakin bu vasitələr istifadə edilməzsə miyopi daha sürətlə irəliləyər. Miyopi müalicəsində eynək və ya kontakt linza xaricində lazer və göz içi ağıllı linza müalicələri də seçimlər arasındadır.

Hər xəstəlikdə olduğu kimi miyop xəstəliyi üçün də müntəzəm müayinə çox əhəmiyyətlidir. Şəxsin miyop nömrəsinin irəliləyib irəliləmədiyi və ya fərqli bir göz xəstəliyinə səbəb olub olmadığı müntəzəm müayinə nəticəsində üzə çıxarıla bilər və erkən diaqnoz edilərək irəliləməməsi üçün tədbir alına bilər. Bundan başqa alınacaq bəzi tədbirlər də mövcuddur:

• Televiziya, kompüter, telefon, planşet kimi texnoloji alətlərlə keçən zaman məhdudlaşdırılmalıdır. Bu texnoloji alətləri istifadə edərkən göz məsafəsi qaydasına diqqət olunmalıdır.
• Diabet və ya hipertansiyon kimi xroniki xəstəliklər göz sağlamlığını mənfi təsir etməsi ilə bilinən xəstəliklərdir. Bu kimi xəstəlikləriniz olduğu halda nəzarət və müalicələrinizi köməksiz buraxmaq göz sağlamlığınıza da mənfi təsir edə bilər. Şəkər xəstəliyi, yüksək təzyiq kimi xroniki sağlamlıq problemlərinin göz sağlamlığına da mənfi təsirləri olduğundan müalicələri buraxılmamalıdır.
• Gözlər günəşin zərərli təsirlərindən qorunmalı, birbaşa günəşə baxılmamalı və mümkün olduqca günəş eynəyi istifadə edilməlidir.

Müalicə yöntəmi şəxsdən şəxsə fərqli ola bilər; uyğun seçimin müəyyən edilməsi üçün mütləq mütəxəssis göz həkiminə başvurulmalıdır.

Miyop İnkişafını Təşviq Edən Amillər Nələrdir?

Miyopiyanın inkişafında genetik faktorların yanı sıra ətraf amillər də rol oynaya bilər. Bu göz xəstəliyinin meydana çıxmasında genetik mirasın yanı sıra xarici təsirlərin də təsirli olduğu düşünülür. Ailə fərdlərində miyop olan şəxslərdə bu vəziyyətin görülmə ehtimalı daha yüksəkdir. Ancaq yalnızca genetik meyllə məhdud deyil. Xüsusilə uşaqlıq dövründə uzun müddət yaxın fokuslanma tələb edən fəaliyyətlər miyop inkişafını sürətləndirə bilər.

Günümüzdə yayılan ekran məruz qalma, qapalı məkanlarda keçən uzun saatlar və təbii gün işığına kifayət qədər çıxmamaq da miyopiyaya səbəb olan faktorlardan biridir. Buna görə uşaqların gün ərzində kifayət qədər açıq havada olmaları, miyopiyanın qarşısını almaq üçün son dərəcə əhəmiyyətlidir.

Miyop Astigmat Nədir?

Miyop astigmat, miyop və astigmat qüsurlarının eyni anda mövcud olduğu bir vəziyyətdir. Miyopda göz, gələn işığı retinanın önündə fokuslarkən; astigmatda isə kornea ya da linzanın səthi düzgün olmadığından işıq fərqli bucaqlarda qırılır. Bu vəziyyət, görüntünün bulanıq ya da əyri algılanmasına səbəb olur.

Miyop astigmat olan fərdlərdə həm uzaq görmə bulanıqdır, həm də görüntülərdə şəkil pozuntusu hiss olunur. Məsələn; düz bir xətt əyri ya da qırıq kimi görünə bilər. Bu vəziyyət şəxsdə görmə rahatlığını ciddi şəkildə azalda bilər və baş ağrısı, göz yorğunluğu kimi şikayətlərə səbəb ola bilər. Miyop astigmat müalicəsi də eynək, kontakt linza ya da lazer yöntəmi ilə aparıla bilər.

Miyop İrəliləməsi Necə Qarşısı Alına bilər?

Miyop irəliləməsi xüsusilə uşaqlıq və yeniyetmə dövründə daha sürətli ola bilər. Bu prosesi yavaşlatmaq ya da nəzarət altına almaq üçün atılacaq bəzi təsirli addımlar bunlardır:

• Müntəzəm göz müayinəsi: Miyop irəliləməsi eynək nömrələrinin izlənməsi ilə nəzarətdə saxlanıla bilər.
• Atropin damla müalicəsi: Xüsusilə uşaqlarda aşağı doza atropin damlaları, miyopiyanın irəliləməsini yavaşlatmaq məqsədilə istifadə edilə bilər. Bu müalicə yöntəmi mütləq bir göz həkimi tərəfindən planlaşdırılmalıdır.
• Gecə linzaları (ortokeratoloji): Gecələri taxılan xüsusi sərt kontakt linzalar sayəsində səhər oyandığınızda gün boyunca daha aydın bir görmə əldə edilə bilər və miyop irəliləməsi yavaşlatıla bilər.
• Açıq hava fəaliyyətləri: Gündə ən az 1-2 saat təbii gün işığında vaxt keçirmək, miyop inkişafını yavaşıtmaqda mühüm bir təsirdir.

Bu tədbirlərlə miyopun irəliləmə sürəti yavaşıtmaq olar, lakin tamamilə dayandırılması mümkün olmaya bilər. Buna görə müntəzəm nəzarət və həkim izlənməsi önəmlidir.

Miyop Daimi Olaraq Keçərmi?

“Miyop necə keçər?” sualı, bu problemi yaşayan fərdlərin ən çox maraqlandığı mövzulardan biridir. Miyop, göz quruluşunun daimi bir dəyişikliyi olduğundan özü-özünə keçməsi mümkün deyil. Ancaq müalicə yöntəmləri sayəsində bu vəziyyət təsirli şəkildə idarə edilə bilər.

Eynək və linzayla da görmə düzəltməsi təmin edilərkən; daha uzun müddətli bir düzəltmə hədəfləyən xəstələr üçün lazer müalicəsi və ya göz içi ağıllı linza tətbiqləri gündəmdə ola bilər. Lazer müalicəsi ilə korneanın forması yenidən tənzimlənərək miyop düzəldilir. Xüsusilə 18 yaşdan yuxarı, nömrəsi sabitləşmiş və göz quruluşu uyğun olan şəxslər bu müalicədən faydalana bilərlər.

Göz içi linza müalicəsi isə daha çox yüksək dərəcəli miyop hallarında ya da lazer üçün uyğun olmayan gözlərdə üstünlük verilir. Uzun müddətli təsir təmin edən bu tətbiqdə, təbii linza yerinə xüsusi dizayn edilmiş süni linza yerləşdirilir.

Miyopla Baş Etmək Üçün Gündəlik Həyatda Diqqət Edilməsi Gərəkənlər

Miyop olan fərdlərin həyat keyfiyyətini artırmaq üçün bəzi sadə amma təsirli vərdişlər əldə etmələri vacibdir:

• Oxuma və ya kompüter istifadə zamanı 20 dəqiqədə bir 20 saniyə boyunca uzağa baxaraq gözləri dincəltmə vərdişi,
• Işığın kifayət etmədiyi mühitlərdə uzun müddət kitab oxumaqdan çəkinmək,
• Gözləri ovxalamaq kimi zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq,
• Ekran qarşısında keçən müddəti azaltmaq və mavi işıq filtri istifadə etmək.

Bu cür vərdişlər göz yorğunluğunu azaldır, miyopin irəliləməsini yavaşıda bilər və ümumi göz sağlamlığını dəstəkləyir.

Göz İçi Ağıllı Linzalar ilə Yüksək Miyop Müalicəsi

Yüksək miyop dərəcələrində, xüsusilə 6 nömrə və üzərindəki qırma qüsurlarında lazer müalicəsi hər zaman yetərli və ya uyğun ola bilməz. Göz quruluşu lazer müdaxiləsinə əlverişli olmayan ya da daha daimi və net bir həll istəyən xəstələrdə göz içi ağıllı linza tətbiqləri ön plana çıxar. Bu müalicə yöntəmi adətən katarakt cərrahisi ilə bənzər texnikalar istifadə edilərək həyata keçirilir, ancaq kataraktı olmayan xəstələrdə də qırma qüsurunu düzəltmək məqsədilə tətbiq edilə bilər.

Göz içi ağıllı linza müalicəsində, xəstənin təbii göz linzası çıxarılaraq yerinə çox odaklı süni linza yerləşdirilir. Bu linzalar, yalnız uzağı deyil, eyni zamanda orta və yaxın məsafəni də net bir şəkildə görməyi təmin edir. Beləliklə, xəstə həm yüksək dərəcəli miyopdan xilas olur, həm də çox odaklı görmə üstünlüyü əldə edir.

Üstünlükləri:

• Uzun müddətli bir görmə düzəltməsi təmin edə bilər.
• Həm miyop, həm də varsa astigmat kimi əlavə qırma qüsurları düzəldilə bilər.

Kimlər üçün uyğundur?

• 40 yaş üzəri, nömrəsi sabitləşmiş fərdlər
• Lazer cərrahiyasına uyğun olmayan göz quruluşuna sahib xəstələr
• Katarakt riski daşıyan və ya katarakt başlanğıcı olan şəxslər

Tez-tez Verilən Suallar

Miyop niyə yaranır?

Miyopun əsas səbəbi, göz kürəsinin normadan daha uzun olması ya da korneanın olması lazım olandan daha dik qavisli olmasıdır. Genetik faktorlar çox rol oynasa da ətraf amillər (intensiv ekran istifadəsi, kifayət qədər açıq hava fəaliyyəti olmaması kimi) da miyop inkişafını təsviq edə bilər.

Miyop müalicəsi necə aparılır?

Miyop müalicəsi şəxsin yaşına, göz quruluşuna və görmə qüsurunun dərəcəsinə görə fərqli üsullarla planlanıla bilər. Ən yaygın müalicə seçimləri eynək və kontakt linzadır. Görmə komfortu istəyən fərdlər üçün lazer müalicəsi və ya göz içi ağıllı linza əməliyyatları tətbiq oluna bilər. Xüsusilə lazer müalicəsi, miyop nömrəsi sabitləşmiş və göz quruluşu uyğun fərdlərdə olduqca uğurlu nəticələr verir.

Miyop astigmat müalicəsi necədir?

Miyop astigmat vəziyyətində də görmə netliyini təmin etmək üçün bənzər müalicə yanaşmaları tətbiq olunur. Eynək və torik (astiqmat düzəldici) linzalar ən çox istifadə edilən üsullardır. Müasir lazer cərrahiyası ilə həm miyop, həm də astiqmat düzəldilə bilər. Müalicə planı öncəsi detallı bir göz müayinəsi aparılmalı, kornea quruluşu və nömrələr nəzərə alınmalıdır.

Miyop irəliləməsi dayandırıla bilərmi?

Tam anlamıyla dayandırılmasa da miyopun irəliləmə sürəti ciddi ölçüdə yavaşıdıla bilər. Xüsusilə uşaqlıq çağında başlanan atropin damla müalicəsi, ortokeratoloji linzalar və açıq havada vaxt keçirmə vərdişi miyopun irəliləməsini önəmli ölçüdə əngəlləyə bilər. Həmçinin müntəzəm göz müayinələri ilə nömrə artışı izlənərək vaxtında müdaxilə təmin edilə bilər.