Retina yırtığı, gözün işığı algılamağa cavabdeh hissəsində meydana gələn zədələnməni ifadə edir və erkən aşkar edilmədikdə görmə itkilərinə səbəb ola bilər. Retina yırtığı; ani işıq çaxmaları, uçuşan qara nöqtələr və gözdə pərdə hissi kimi əlamətlərə səbəb ola bilər. Retina yırtığı kor edə bilərmi, müalicəsi necə aparılır və hansı risk qrupları daha diqqətli olmalıdır kimi sualların cavabları; yırtığın böyüklüyü və şəxsin ümumi göz sağlamlığına görə mütəxəssis göz həkimi tərəfindən dəyərləndirilməlidir.
Retina Yırtığı Niyə Olur?
Periferik retina degenerasiyası olan xəstələrdə meydana gələ bilən retina qopması, həmçinin gözdə alınan travmalar, irəli yaşda və ya yüksək miyopiya ilə əlaqədar olaraq da inkişaf edə bilər. Retina qopması, əsasən orta yaş üzərində meydana gəlir, lakin hər yaşda ortaya çıxması mümkündür. Erkən diaqnoz və müalicə edilmədikdə qalıcı görmə itkilərinə səbəb ola bilər.
Erkən Diaqnoz Əhəmiyyət Daşıyır
Həkim tərəfindən əməliyyata ehtiyac duyulması halında əməliyyat metoduna qərar verəcək olan yenə göz müayinəsini aparan həkimdir. Müayinə zamanı retina toxuması və ətrafındakı zədələnmiş, deşilmiş, yırtılmış sahələri təyin etmək üçün göz bəbəkləri damcı vasitəsilə genişləndirilərək göz içində müxtəlif lenslər istifadə edilərək bio mikroskop ilə hərtərəfli araşdırılır. Hər hansı bir səbəblə qopma sahəsinin təyin edilə bilmədiyi hallarda göz ultrasəsinə başvurulur.
Əməliyyata Ehtiyac Ola bilər
Qopma cərrahiyyəsində istifadə edilən metodlardan biri xaricdən çökmə metodu (skleral çökmə metodu) olaraq bilinməkdədir. Metod ilə retina yırtığı sahəsi hizzasında göz kürəsinin divarına sərt silikondan bir parça yerləşdirilər və retina yırtığı bağlanılır. Yırtığın bağlanmasının ardından qopmanın səbəb olduğu maye çəkilib və sağalma tamamlanır. Əgər retina qopmasına səbəb olan yırtıqlar çox sayda isə, böyükdür, yerləşimləri alışılmışdan fərqli isə, yırtıq aşkar edilə bilməzsə, müşayiət edən başqa xəstəliklər varsa (göz içi qanı kimi) ya da qopma hadisəsindən uzun müddət keçmişdirsə vitrektomi əməliyyatı tətbiq etmək lazım gələ bilər.
Vitrektomi, göz içini dolduran jel kıvamlı maddənin (vitreusun) cərrahi olaraq çıxarılması və yerinə maye, hava, qaz və ya silikon yağı qoyulmasıdır. Vitrektomi əməliyyatından sonra həkimin təyin etdiyi damcının istifadə olunması və həkim təkliflərinə əməl olunması əhəmiyyət daşıyır.
Tətbiq olunacaq cərrahi metod xəstənin göz quruluşu və yırtığın xüsusiyyətlərinə görə mütəxəssis həkim tərəfindən fərdi olaraq təyin edilir.
Retina Yırtığı Riskinə Qarşı Kimlər Daha Diqqətli Olmalıdır?
Retina yırtığı və bununla bağlı inkişaf edən retina qopması, xüsusilə bəzi risk qruplarında daha tez-tez rastlanır. Gözdə retina yırtığı irəli yaşlarda nəzərə çarpsa da, gənc fərdlərdə də risk faktorları mövcud ola bilər. Yüksək miyopiya problemi yaşayan fərdlərdə retina toxuması normadan daha incə olabildiyindən yırtıq riski artmaqdadır. Həmçinin daha əvvəl göz travması keçirmiş şəxslər, ailəsində retina yırtığı keçmişi olan fərdlər, retina cərrahiyyası və ya katarakt əməliyyatı keçirmişlər bu riski daşımaqdadır.
Retina yırtığı risk qrupları:
- Yüksək miyopiya problemi yaşayan fərdlər
- Göz travması keçirmiş şəxslər
- Ailədə retina yırtığı hekayəsi olanlar
- Katarakt və ya retina cərrahiyyəsi keçirmişlər
- 50 yaş üstü fərdlər
Retina yırtığı əlamətləri görüldüyü halda insanlar vaxt itirmədən göz həkiminə müraciət etməlidirlər. Əlamətlərin erkən fərq edilməsi halında retina yırtığı müalicəsi daha asan bir şəkildə həyata keçirilə bilər. Qalıcı görmə itkisi, xüsusilə də bu təbəqənin uzun müddət bəslənilməməsi nəticəsində ortaya çıxır. Buna görə göz sağlamlığını qorumaq üçün müntəzəm retina müayinəsi əhəmiyyətlidir.
Tez-tez Soruşulan Suallar
Retina yırtığı niyə olur?
Retina yırtığı, adətən yaşla bağlı degenerasiya, yüksək miyopiya, göz travmaları və göz içi cərrahiyyələri kimi səbəblərlə ortaya çıxır. Retina təbəqəsi incəldiyində və ya mexaniki bir streslə qarşılaşdığında yırtıla bilər. Həmçinin göz içini dolduran vitreus mayesinin yaşla birlikdə quruluşunun pozulması və retinadan ayrılması da yırtılmağa zəmin yarada bilər. Bu durum xüsusilə 50 yaş üstü fərdlərdə tez-tez görünür.
Retina yırtığı necə başa düşülür?
Retina yırtılmasının ən belirgin simptomları arasında ani işıq çaxmaları, gözdə uçuşan qara nöqtələr (uçuşanlar), görmə sahəsində gri və ya qara pərdə formalaşması və ani görmə itkisi yer alır. Bu əlamətlər, gözdə anidən meydana gəldikdə mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Retina yırtığı əlamətləri görməzdən gəlinəndə retina qopmasına yol aça bilər.
Retina yırtığı kor edərmi?
Bəli, retina yırtığı müalicə edilməzsə korluğa səbəb ola bilər. Retina, gözün ən həssas strukturlarından biridir və işığı algılayaraq beyinə ötürən sinir hüceyrələrindən ibarətdir. Bu təbəqənin yırtılması və ardınca meydana gələ biləcək retina qopması, bu hüceyrələrin bəslənməsini əngəlləyərək qalıcı zədəyə yol aça bilər.
Retina yırtığı müalicəsi necə aparılır?
Retina yırtığı müalicəsi, yırtığın böyüklüyü və yerləşim yerinə bağlı olaraq lazer fotokoagulyasiya, kriyoterapiya və ya cərrahi əməliyyatlarla həyata keçirilir. Erkən mərhələdə aşkar edilən yırtıqlarda lazer müalicəsi yetərli olur. Ancaq retina qopması inkişaf edibsə vitrektomi kimi daha irəliləmiş cərrahi müdaxilələrə ehtiyac ola bilər. Müalicədən sonra müntəzəm kontrol və həkim təkliflərinə riayət edilməsi, müvəffəqiyyət şansını artırır.
