Arpacıq, göz qapağında qızartı, ağrı və şişlik ilə ortaya çıxa bilən yaygın bir göz qapağı infeksionudur. Adətən bakterial infeksionlara bağlı inkişaf edən bu vəziyyət; göz gigiyenasının yetərsiz olması, çirkli əllərlə gözə təmas edilməsi və ya kontakt lens istifadəsinə bağlı olaraq görülə bilər. Bəzi arpacıqlar qısa müddətdə düzələ bilərkən, uzun müddət davam edən və təkrar edən hallarda mütəxəssis qiymətləndirməsi gərəkə bilər.
Arpacıq Nədir?
Arpacıq, göz qapağındakı yağ bezlərinin iltihablanması nəticəsində ortaya çıxan bir göz infeksionudur. Adətən göz qapağında qızartı, həssaslıq, ağrı və şişlik ilə özünü göstərir. Göz gigiyenasına kifayət qədər diqqət edilməməsi, çirkli əllərlə gözə təmas edilməsi və immun sistemin zəiflədiyi dövrlər arpacığın yaranma riskini artıra bilər.
Arpacıq Nə Üçün Yaranır?
Göz qapağında yerləşən ifrazat bezlərinin mikrobik şəkildə iltihablanması arpacığın yaranmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə bakteriyaların çoxalması ilə birlikdə bölgədə iltihabi bir proses inkişaf edə bilər.
Arpacığın yaranmasına səbəb olan bəzi hallar bunlardır:
-
Göz gigiyenasına kifayət qədər diqqət edilməməsi
-
Çirkli əllərlə gözə təmas edilməsi
-
Vaxtı keçmiş makiyaj məhsullarının istifadəsi
-
Kontakt lenslərə gigiyena qaydalarına uyğun istifadə edilməməsi
-
Yüksək ekran istifadəsinə görə gözlərin tez-tez ovuşdurulması
-
Blefarit (kiprik dibi iltihabı) kimi xroniki göz qapağı problemləri
-
Immun sistemin zəiflədiyi dövrlər
-
Yuxusuzluq və stres
Xüsusilə tez-tez təkrarlayan arpacıq hallarında altda yatan göz qapağı xəstəliklərinin qiymətləndirilməsi tələb oluna bilər.
Arpacıq Türleri Nelerdir?
Arpacıq, yarandığı bölgəyə görə ümumilikdə iki fərqli türdə qiymətləndirilir: xarici arpacıq və iç arpacıq. Hər iki halda da göz qapağında infeksion və şişlik inkişaf edə bilər, amma təsir etdiyi bölgə və simptomların şiddəti fərqlilik göstərə bilər.
Xarici Arpacıq
Xarici arpacıq, kiprik diblərindəki yağ bezlərinin infekte olması nəticəsində inkişaf edir. Ən tez-tez görülən arpacıq türlərindən biridir. Adətən göz qapağının xarici hissəsində, sızanaq bənzəri qırmızı və ağrılı bir şişlik şəklində ortaya çıxır. Çox hallarda isə bir neçə gün içərisində özündən yaxşılaşma göstərir.
İç Arpacıq
İç arpacıq isə göz qapağının iç hissəsindəki yağ bezlərinin infektə olması ilə yaranır. Bu arpacıq türü bəzən xaricdən görünməsi çətin bir şəkildə irəliləyə bilər. Şişliyin uzun müddət davam etməsi və ya böyüməsi zamanı mütəxəssis qiymətləndirməsi tələb oluna bilər.
Arpacığın və Şalazyonun Fərqi Nədir?
Arpacıq bəzən şalazyon ilə qarışdırıla bilər. Amma arpacıq adətən infeksiyadan qaynaqlanan və ağrılı olur. Şalazyon isə çox zaman ağrısız seyr edən, yağ bezlərinin tıxanmasına bağlı inkişaf edən daha sərt bir göz qapağı kütləsidir. Müalicə edilməyən və ya uzun müddət davam edən bəzi arpacıqlar zamanla şalazyona çevrilə bilər.
Arpacıq Simptomları Nələrdir?
Arpacıq adətən tək gözə ortaya çıxsa da bəzi hallarda hər iki göz qapağını da təsir edə bilər. Simptomlar çox zaman sürətli şəkildə inkişaf edir.
Ən tez-tez görülən arpacıq simptomları bunlardır:
-
Göz qapağında ağrılı şişlik
-
Qızartı
-
Həssaslıq hissi
-
Gözdə batma və ya yanma
-
Yaşarma
-
Göz qapağında istilik hissi
-
Kiprik dibi iltihabı
-
Işığa həssaslıq
Təkrarlanan arpacıq hallarında altda yatan göz qapağı xəstəliklərinin qiymətləndirilməsi önəm daşıyır.
Nə Zaman Mütəxəssis Qiymətləndirməsi Tələb Oluna Bilər?
Arpacıq, şişliyin böyüməsi, ağrının artması, görmədə bulanıqlıq inkişaf etməsi, tez-tez təkrarlanması və ya 1-2 həftə içində keçməməsi halında göz xəstəlikləri mütəxəssisi tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Xüsusilə sərtləşən və ya daimi hala gələn şişliklərdə fərqli göz qapağı infeksiyalarının araşdırılması önəmlidir.
Gözdə Arpacığın Diaqnozu Necə Qoyulur?
Arpacıq diaqnozu, göz xəstəlikləri mütəxəssisi tərəfindən edilən göz müayinəsi ilə qoyula bilər. Göz qapağındakı qızartı, şişlik, həssaslıq və iltihab görünüşü qiymətləndirilərək arpacığın yeri və bakterial göz infeksionu vəziyyəti incələnir. Çox hallarda əlavə tədqiqata ehtiyac olmasa da uzun müddət keçməyən, tez-tez təkrarlanan və ya sərtləşən şişliklərdə şalazyon kimi fərqli göz qapağı problemlərinin qiymətləndirilməsi tələb oluna bilər.
Arpacıq Müalicəsi Necə Edilir?
Arpacıq müalicəsi, infeksionun şiddətinə və göz qapağındakı şişliyin vəziyyətinə görə planlaşdırıla bilər. Müalicə prosesində göz qapağı gigiyenasına diqqət edilməsi, gözün zərrə vurulmaması və infeksionun yayılmasını qarşısını alacaq tətbiqlərin dəstəklənməsi önəmlidir.
Ilıq kompres tətbiqləri, göz qapağındakı sıxlığın rahatlamasına kömək edə bilər. Bəzi hallarda mütəxəssis qiymətləndirməsi əsasında antibiotik damla və ya məlhəmlər istifadə oluna bilər. Şişliyin uzun müddət keçməməsi, sərtləşməsi və ya infeksionun irəliləməsi halında fərqli müalicə üsulları qiymətləndirilir.
Gözdə Arpacıq Necə Keçər?
Arpacıq çox zaman həfiqqi seyrli ola bilər və bir neçə gün içərisində həll ola bilər. Lakin prosesin rahat irəliləməsi üçün göz ətrafının zərər verilməməsi önəmlidir.
Evdə tətbiq edilə biləcək dəstək yanaşmalar arasında bunlar ola bilər:
-
Ilıq Kompres Tətbiqi
Təmiz bir bezin ilıq su ilə islanıb göz qapağı üzərinə bir neçə dəqiqə tətbiq edilməsi, tıxanan bezlərin rahatlamasına kömək edə bilər.
-
Göz Gigiyenasına Diqqət Edilməsi
Göz ətrafının təmiz saxlanması və çirkli əllərlə təmas edilməməsi önəmlidir.
-
Gözün Ovallanmaması
Arpacığın sıxılması və ya davamlı toxunulması infeksionun yayılmasına səbəb ola bilər.
-
Makiyaj və Lens İstifadəsinə Ara Verilməsi
İyileşmə müddətində göz makiyajı və kontakt lens istifadəsi göz qapağını zədələyə bilər.
Arpacıq Neçə Gündə Keçər?
Arpacıq çox zaman bir neçə gün ilə 1 həftə içərisində gerilə bilər. Lakin şişliyin böyüməsi, ağrının artması və ya görmə bulanıqlığı yaranması halında mütəxəssis qiymətləndirməsi tələb oluna bilər.
Tez-Tez Verilən Suallar
Uşaqlarda Arpacıq Niyə Daha Tez-Tez Görülür?
Arpacıq, göz qapağında yaygın görülən infeksiyalardan biridir və xüsusilə göz gigiyenasının yetərsiz olduğu vəziyyətlərdə ortaya çıxa bilər. Uşaqlar gün ərzində əllərini gözlərinə daha tez-tez təmas etdirə bildikləri üçün göz qapağı infeksiyaları daha yaygın görülür. Həmçinin göz gigiyenasının kifayət qədər təmin ediləməməsi də göz qapağı infeksionu yaranmasını sürətləndirir.
Arpacıq Yoluxucudurmu?
Arpacıq birbaşa yoluxucu qəbul edilməsə də infeksionua səbəb olan bakteriyalar təmas yolu ilə yayılabilir. Bu səbəbdən dəsmal, makiyaj məhsulu və fərdi göz məhsullarının birgə istifadə edilməməsi tövsiyə olunur.
Arpacığa Ne Yaxşı Gələ bilər?
Ilıq kompres tətbiqləri, göz qapağı gigiyenasına diqqət edilməsi və gözün zərər verilməməsi arpacığın rahatlamasına dəstək ola bilər. Ancaq uzun müddət davam edən və ya şiddətlənən hallarda mütəxəssis qiymətləndirməsi önəmlidir.
Arpacıq Strestdən Olurmu?
Stres birbaşa arpacıq səbəbi olaraq qəbul edilməsə də immun sistemini təsir edərək infeksionlara meylliliyi artırabilir. Yuxusuzluq və yoğun yorgunluq dövrlərində arpacıq yaranması daha tez-tez görülə bilər.
Arpacıqdan Qorunma Yöntəmləri Nələrdir?
Əllərin nizami yuyulması, gözlərin tez-tez ovuşdurulmaması, makiyaj məhsullarının təmiz istifadə edilməsi və kontakt lens gigiyenasına diqqət edilməsi arpacıq riskini azaltmaya kömək edə bilər. Xüsusilə göz ətrafı təmizliyinin laqeyd edilməməsi gərəklidir.
