Kronik baş ağrıları, insanların gündəlik yaşamını təsir edən yaygın bir sağlamlıq problemidir. Bu cür ağrılar yalnızca fiziki narahatçılıqlarla deyil, şəxsin ruhi sağlamlığında da mənfi təsirlər buraxa bilər. Kronik baş ağrısı olan insanlarda adətən yuxu problemləri, yorğunluq, diqqət zəifliyi və iş performansında enmə kimi problemlər görülə bilər. Baş ağrısı tez-tez və davamlı hala gəldikdə, altında yatan səbəbin müəyyən edilməsi və uyğun müalicə prosesinin başlanması gərəkdir.
Kronik Baş Ağrısı Nədir?
Kronik baş ağrısı, ayda 15 gündən çox davam edən və ən az 3 ay boyunca davam edən baş ağrılarıdır. Bu cür ağrılar, psixoloji və sosial baxımdan da fərdin həyatını çətinləşdirə bilər. Kronikləşən baş ağrıları; gərginlik tiplərində baş ağrısı, miqren, dəstə tipi baş ağrısı və ya sekonder səbəblərə bağlı olaraq inkişaf edə bilər.
Kronik Baş Ağrısı Tipləri Nələrdir?
Kronik baş ağrısının müxtəlif tipləri mövcuddur. Yayılmış kronik baş ağrısı tipləri arasında miqren, gərginlik tiplərində baş ağrısı və dəstə baş ağrısı yerləri almaqdadır.
- Miqren: Tək tərəfli olaraq hiss edilən intensiv və nəbz vurma şəklində bir baş ağrısı formasıdır. İşığa, səsə və ya qoxulara qarşı həssaslıq, bulantı kimi əlamətlər də müşayiət edə bilər.
- Gərginlik Tiplərində Baş Ağrısı: Başın hər iki tərəfində hiss edilən yüngül və orta şiddətdə bir təzyiq və ya sıxma tərzində baş ağrısıdır. Stres, gərginlik, pis duruş kimi faktorlar bu cür baş ağrısına səbəb ola bilər.
- Dəstə Baş Ağrısı: Çox şiddətli bir şəkildə tək tərəfli olaraq hiss edilən baş ağrısıdır. Göz al qızarıqlığı, göz yaşarması, burun axıntısı kimi əlamətlər də görünə bilər.
Psixoloji Baş Ağrıları və Emosional Faktorlar
Psixoloji baş ağrıları, emosional faktorların önəmli bir rol oynadığı yaygın bir sağlamlıq problemidir. Davamlı zehni təzyiq altında olmaq, yüksək narahatlıq səviyyəsi, nəzarətsiz qəzəb ya da gizli duyğular, psixoloji baş ağrılarının tetikleyiciləri arasında yer almaqdadır.
Anksiyete pozuntusu olan şəxslərdə, baş ağrısı həm səbəb, həm də nəticə olaraq ortaya çıxa bilər. Bu vəziyyət zamanla bir döngüyə çevrilərək şəxsin psixoloji dayanıqlığını zəiflədə bilər.
Psixoloji faktorların idarə olunması, baş ağrısının azalmasında önəmli bir addım ola bilər. Baş ağrısı yaşayan şəxslərin emosional vəziyyətlərini dəyərləndirmək və gərəkirsə peşəkar dəstək almaq, müalicə prosesində təsirli ola bilər.
Kronik Baş Ağrılarının Yaşam Keyfiyyətinə Təsiri Nədir?
Kronik baş ağrıları, şəxsin yuxu keyfiyyətini təsirləyə bilər. Yuxuya dalmada çətinlik, gecə tez-tez oyanma və ya səhər baş ağrısıyla oyanma kimi vəziyyətlər, şəxsin gündəlik yaşamda enerjisini azalda bilər.
İş həyatında da baş ağrıları konsentrasiya probleminə, performans itkilərinə və tez-tez iştirak etməməyə səbəb ola bilər. Toplantılarda fokuslanma problemi, kompüter önündə verimlilik düşüklüyü kimi vəziyyətlər, həm fərdi, həm də iş yoldaşlarını təsirləyə bilər.
Sosial yaşamda isə baş ağrısına bağlı yorğunluq, qıcıqlanma və istəksizlik müşahidə edilə bilər. Şəxs sosial mühitlərdən uzaqlaşa bilər və sevdikləri ilə vaxt keçirməkdən qaçına bilər.
Kronik Baş Ağrısı Üçün Müalicə Yanaşmaları
Kronik baş ağrılarında müalicə, altında yatan səbəbin doğru müəyyən edilməsi ilə başlayır. Nevroloji qiymətləndirmə, fiziki müayinə, görüntüləmə metodları və gərəkirsə psixiyatrik görüşlər müalicə planını formalaşdırabilir.
Gərginlik tipi və psixoloji baş ağrılarında dərman müalicəsinin yanı sıra bilşisel davranışçı terapiya, stress idarəetmə texnikaları və gevşəmə hərəkətləri tövsiyə olunur.
Miqren və sinir mənşəli ağrılar üçün də bəzi xüsusi dərmanlar və yaşam tərzi dəyişiklikləri tətbiq edilir. Yuxu qaydasının təmin edilməsi, nizamlı fiziki aktivlik, sağlam bəslənmə, ekran müddətinin nəzarətdə saxlanılması kimi adətlər baş ağrılarını idarə etməkdə önəmli rol oynayır.
Tez-tez Soruşulan Suallar
Gərginlik tipi baş ağrısı ilə miqren arasındakı fərq nədir?
Gərginlik tipi baş ağrısı başın hər iki tərəfində təzyiq şəklində hiss edilərkən, miqren adətən tək tərəfli, zonklayıcı və işığa qarşı həssaslıqla birlikdə görülür. Miqren ataklar halında gəlirkən, gərginlik tipi ağrılar isə daha sabit və uzun müddətlidir.
Psikoloji baş ağrısı əlamətləri hansılardır?
Fiziki bir səbəb saptanınmayan, stressli və ya narahat dövrlərdə başlayan və emosional dəyişikliklərlə paralel inkişaf edən baş ağrıları psixoloji mənbəli ola bilər. Bu cür ağrılar adətən təzyiq əhvalındadır və dərman müalicəsinə qarşı müqavimət göstərə bilər.
Kronik baş ağrısı müalicə edilməzsə nə olar?
Müalicə edilməyən baş ağrıları zamanla tez-tez hala gəlir və şəxsin həyat keyfiyyətini azaldır. Eyni zamanda depressiya, yuxu pozuntuları və iş gücü itkisi kimi problemlərə də yol aça bilər.
Boyundan gələn daimi baş ağrısı nədən olur?
Boyundan gələn baş ağrıları adətən əzələ gərginliyinə, duruş pozuntusuna və ya boyun omurlarındakı problemlərə işarə edir. Nadir hallarda hipertenziya və ya sinir sıxışması kimi ciddi səbəblər də altında ola bilər; buna görə qiymətləndirmə lazımdır.
