Göz ağında qəflətən meydana çıxan parlaq qırmızı bir ləkə, bir çox insan üçün narahatlıq gətirə bilər. Xalq arasında gözde kapilyar damar çatlaması ya da gözde kapilyar damar qanaması olaraq bilinən bu vəziyyət, çox vaxt ağrısızdır və görmə qabiliyyətini təsir etmir. Tibb dili ilə subkonjonktival qanaxma adlanan bu vəziyyət, göz səthindəki nazik damarların çatlaması nəticəsində ortaya çıxır. Çox vaxt zərərsiz olsa da, bəzi hallarda altda yatan sistemik xəstəliklərin göstəricisi ola bilər.
Subkonjonktival Qanaxma Nədir?
Subkonjonktival qanaxma, gözün ağ hissəsini örtən nazik zar qatında (konjonktiva) kapilyar damarların çatlaması nəticəsində yaranan səthi bir qanamadır. Xalq arasında adətən gözde kapilyar damar çatlaması və ya gözde qan yığılması olaraq adlandırılır. Bu halda qan, gözün xarici səthində birikir və göz ağında parlaq qırmızı bir ləkə kimi görünür.
Subkonjonktival qanaxma şiddətli öskürək, asqırma, ağır qaldırma, gözü sert ovuşdurma, travma, yüksək təzyiq, qan sulandırıcı dərman istifadəsi və ya damar həssaslığı kimi səbəblərlə ortaya çıxa bilər.
Gözde Kapilyar Damar Çatlaması Niyə Olur?
Gözde kapilyar damar çatlaması, çox vaxt zərərsizdir və gündəlik həyatda fərq etmədən etdiyimiz hərəkətlər belə damarların çatlamasına səbəb ola bilər.
Subkonjonktival qanaxmanın ən çox görülen səbəbləri bunlardır:
-
Ani təzyiq artımı: Şiddətli öskürək, asqırma, qusma, ağır qaldırma və ya ıkınma zamanı damar içi təzyiq qəflətən yüksələ bilər.
-
Gözü sert ovuşdurmaq: Gözləri güclü şəkildə ovuşdurmaq mexaniki travma yaradaraq səth damarlarını zədələyə bilər.
-
Travma və zərbə: Gözə və ya göz ətrafına alınan kiçik zərbələr belə damar çatlamasına səbəb ola bilər.
-
Yüksək təzyiq: Kontrolsuz hipertenziya damar divarlarını zəiflədir və qanama riskini artırır.
-
Qan sulandırıcı dərmanlar: Dərmanlar laxtalanmanı təsir edə bildiyi üçün kiçik damar qanamaları daha asan meydana gələ bilər.
-
Diabet və damar xəstəlikləri: Şəkər xəstəliyi kiçik damar strukturlarını pozaraq çatlamaya zəmin yarada bilər.
-
Göz quruluğu və ekran yorğunluğu: Uzun müddət ekran istifadəsi göz səthini qıcıqlandırır və damarların daha görünən olmasına səbəb ola bilər.
Gözde Kapilyar Damar Görünən Olması Niyə Olur?
Bəzi insanlarda gözde kapilyar damar görünən olması davamlı olaraq görülə bilər. Bunun səbəbləri:
-
Allerjik reaksiyalar
-
Uzun müddətli ekran təsiri
-
Yuxusuzluq
-
Kontakt linza istifadəsi
-
Ekoloji qıcıqlandırıcılar
Bu vəziyyət adətən qanama deyil, lakin göz səthinin qıcıqlandığını göstərir.
Subkonjonktival Qanaxma Əlamətləri Nələrdir?
Subkonjonktival qanaxma adətən ciddi şikayətlər yaratmır. Ən diqqətə çarpan əlamət, gözün ağ hissəsində meydana gələn qırmızı rəngli ləkələrdir.
Əlamətlər bunlardır:
-
Göz ağında parlaq qırmızı sahə: Qanama adətən tək bir bölgədə səthi sınırlı bir ləkə kimi görünür.
-
Ağrı olmaması: Çoğ xəstələrdə ağrı hissi olmaz.
-
Görmənin təsir olunmaması: Görmək bulanıqlığı yaratmır.
-
Hafif dolğunluq hissi: Bəzi şəxslər gözündə təzyiq və dolğunluq hissi bəyan edər.
-
Hafif qaşınma və quruluq hissi: Nadir də olsa səth qıcıqlanmasına bağlı ola bilər.
Gözde Kapilyar Damar Qanaması Təhlükəli Yoldur?
Çoğu durumda gözde kapilyar damar qanaması təhlükəli deyil. Tibb olaraq subkonjonktival qanaxma adlanan bu vəziyyət adətən ağrısızdır və 1–2 həftə ərzində bədən tərəfindən sorularaq özbaşına yox olur.
Lakin hər qanmanı tamamilə əhəmiyyətsiz qəbul etmək doğru olmaz. Bəzi hallarda altda yatan bir sağlamlıq probleminin xəbərçisi ola bilər. Bu hallarda diqqət etmək lazımdır:
-
Qanma tez-tez təkrarlanırsa
-
Görmə bulanıqlığı bərabərdirsə
-
Ağrı və ya qaşınma hissi varsa
-
Travma sonra meydana gəldisə
-
Qanma sahəsi sürətlə böyüyürsə
-
Bədənin başqa yerlərində asan qançır görülürsə
-
Yüksək təzyiq və diabet hekayəsi varsa
Gözde Kapilyar Damar Qanaması Necə Dəyişir?
Gözde kapilyar damar qanaması adətən özbaşına keçə bilər. Bu vəziyyət gözün səthində olduğu üçün bədən, yığılan qanı zamanla təbii olaraq əridərək təmizləyir. Sağalma müddəti adətən 7–14 gün ərzindədir.
Prosesi asan keçirmək və sağalməni dəstəkləmək üçün bunlara diqqət etmək olar:
-
Gözü ovməkdən qaçmaq olar.
-
Süni gözyaşı istifadə edilə bilər.
-
Ekran vaxtını azaltmağa çalışmaq.
-
Soyuq kompres tətbiqi oluna bilər.
-
Kontakt linza istifadəsinə fasilə verilə bilər.
-
Təzyiq nəzarətdə olmalı.
Qanma tez-tez təkrarlanırsa, ağrı və ya görmə azlımı bərabərdirsə və ya travma sonra meydana gəldisə, sahəsində ixtisaslı bir göz həkimi tərəfindən qiymətləndirmə gərəkə bilər.
Sıx Sorulan Suallar
Gözde damar çatlaması niyə təkrarlanır?
Təkrarlanan qan axmalar yüksək təzyiq, diabet, qan sulandırıcı dərman istifadəsi və ya damar həssaslığı ilə əlaqəli ola bilər. Tez-tez təkrarlanırsa mütəxəssis bir həkim müayinəsi gərəkə bilər.
Gözde damar çatlamasına nə yaxşı gəlir?
Gözləri dincəltmək, süni gözyaşı istifadə etmək, soyuq kompres tətbiq etmək və gözü ovmaqdan qaçmaq sağalmanı dəstəkləyə bilər.
Kontakt linza istifadəsi damar çatlamasına səbəb olur mu?
Yanlış kontakt linza istifadəsi ya da gigiyenin yetərsizliyi göz səthini qıcıqlandıraraq damar həssaslığını artıra bilər.
Göz içi qanaxma ilə kapilyar damar qanaxması eyni mi?
Xeyr. Göz içi qanaxmalar daha ciddi bir vəziyyətdir və təcili tibbi dəyərləndirmə tələb edir. Səthi damar çatlaması isə adətən zərərsizdir.
